Hiểu về Tứ Thánh Quả trong đạo Phật để tu tập đúng hướng, TU đến bước thứ 4 thì cả đời VIÊN mãn

Trong đạo Phật, từ "Thanh Văn" dùng để chỉ những người lắng nghe lời Phật dạy, sau đó thực hành theo để tìm sự bình an trong tâm hồn. Nói một cách đơn giản, họ giống như những học sinh đi theo thầy để học bài.

 

Mục tiêu cao nhất của những học sinh này là trở thành "A-la-hán" - người đã hoàn toàn rũ bỏ được mọi phiền muộn, lo âu trong cuộc sống.

Nhưng để đi từ một học sinh bình thường cho đến khi đạt được trạng thái viên mãn ấy, chúng ta phải bước qua bốn bậc thang, trong đạo Phật gọi là tứ thánh quả.

Trong giáo lý Phật giáo, tứ thánh quả là bốn nấc thang giác ngộ mà người tu hành tinh tấn có thể đạt được trên con đường giải thoát. Mỗi quả vị là một chặng đường của trí tuệ, từ bi và sự chuyển hóa sâu sắc trong tâm, đưa con người đến với an lạc chân thật.

Dưới đây là chi tiết cụ thể của tứ thánh quả trong đạo Phật và sự thay đổi rõ rệt qua từng giai đoạn.

 

 

Bậc đầu tiên gọi là "Tu-đà-hoàn", có nghĩa là bạn chính thức bước chân vào dòng chảy của sự hiểu biết, không bao giờ quay đầu lại lối sống vô minh, mù quáng ngày trước nữa.

 

Giống như bạn đi trong đêm tối suốt một thời gian dài, bỗng có người bật chiếc đèn pin lên và chỉ cho bạn lối đi đúng. Bạn đã thấy được con đường, biết đâu là hướng đi bình an, đâu là gốc rễ của những khổ đau.

Tuy nhiên, thấy đường là một chuyện, còn đi hết được con đường lại là chuyện khác. Bạn mới chỉ khởi đầu, chưa đủ sức bền để đi đến tận cùng ngay lập tức. Người chứng quả này dứt sạch ba kiết sử đầu, không còn đọa vào ba đường ác, tối đa tái sinh bảy kiếp là đạt giải thoát.

 

Thay đổi gì ở giai đoạn này: Bạn bắt đầu bỏ được ba điều cốt lõi đó là.

 

Không còn chấp chặt vào cái "tôi" ích kỷ của bản thân.

 

Không còn tin vào những kiêng cử, nghi lễ mê tín hay hình thức vô bổ mong cầu may mắn.

 

Không còn hoang mang, dao động trước những giá trị đúng đắn của cuộc sống.

 

 

Bậc thứ hai gọi là "Sơ sài quay đầu một bận" (tên gốc là Tư-đà-hàm), ý chỉ người ở bậc này nếu chưa kịp hoàn thiện trong đời này, thì sau khi qua đời, họ sẽ sinh lại cõi người thêm một lần nữa rồi mới hoàn toàn giải thoát.

 

Ở bậc đầu tiên, bạn đã đi đúng hướng nhưng những thói quen tham lam, giận hờn vẫn còn kha khá. Gặp chuyện vui thì vẫn ham, gặp chuyện trái ý vẫn dễ nổi cáu, chỉ là mức độ có nhẹ hơn trước. Đến bậc thứ hai này, những cảm xúc tiêu cực ấy giảm đi đáng kể, lòng tham với thế gian vơi bớt nhiều.

 

Tại sao lại "trở lại cõi người một lần"? Vì con người chúng ta có cả niềm vui lẫn nỗi buồn, vừa vặn là môi trường tốt nhất để rèn luyện tâm tính.

Sướng quá thì dễ quên mình, khổ quá thì chỉ biết than thân trách phận, chỉ có cõi người với đủ hương vị thăng trầm mới giúp con người ta thực sự trưởng thành. Người tu tập làm mỏng nhẹ tham, sân, si, chỉ còn tái sinh một lần vào cõi người hoặc cõi trời rồi chứng quả.

 

 

Bậc thứ ba gọi là "Không quay lại" (tên gốc là A-na-hàm), nghĩa là người đã tu đến đây thì sẽ không quay trở lại cõi người hay chìm đắm trong những ham muốn tầm thường nữa.

 

Người ở bậc này đã nhìn thấu tận gốc rễ của vòng luẩn quẩn được mất, hơn thua. Họ nhận ra rằng cuộc sống vốn dĩ vô thường, những niềm vui vật chất hay danh lợi ngoài kia đều mong manh, chóng tàn.

Vì hiểu thật lòng nên tâm họ tự nhiên buông bỏ, không còn bị cuốn theo hay tiếc nuối những thứ phù phiếm của đời thường nữa.

 

Những hờn giận, mưu cầu nhỏ nhặt hầu như đã biến mất. Cuộc sống hằng ngày của họ trở nên rất bình yên, vững chãi, không dễ bị những lời khen chê hay được mất bên ngoài làm cho dao động. Người dứt trừ triệt để tham dục và sân hận, không còn tái sinh trở lại cõi người.

 

 

Bậc cuối cùng gọi là "A-la-hán", nghĩa là người đã đánh bại hoàn toàn những "kẻ thù" bên trong chính mình - đó là tham sân si, là những hiểu lầm và thói quen phiền não tích tụ lâu ngày.

 

Đây là quả vị cao nhất. Bậc A-la-hán đoạn tận mọi phiền não, hoàn toàn giải thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi.. Mọi bài kiểm tra của cuộc đời đều đã hoàn thành xuất sắc.

Bạn không cần phải cố gắng gồng mình kìm nén cơn giận hay ép buộc bản thân phải sống tốt nữa, bởi vì những hạt giống của sự bực bội, ích kỷ đã được nhổ sạch tận gốc từ lâu.

Những gì còn lại ở họ chỉ là một cuộc sống nhẹ nhàng, trong sạch và tự tại.

 

Câu chuyện tứ thánh quả trong đạo Phật này thoạt nghe có vẻ xa vời, nhưng thực ra nó mang lại một bài học rất gần gũi cho bất kỳ ai đang muốn tìm sự bình an trong tâm hồn:

 

Sửa mình cần có thời gian: Không ai có thể trở thành người hoàn hảo ngay lập tức. Mọi sự thay đổi đều cần đi từng bước, có lớp có lang.

 

Thước đo sự tiến bộ rất đơn giản: Bây giờ có rất nhiều nơi dạy về thiền định, năng lượng hay những thứ siêu nhiên cao siêu. Nhưng thước đo thực tế và chính xác nhất để biết bạn có đang tiến bộ hay không rất gần gũi: Cơn giận của bạn có bớt đi không? Lòng tham có nhẹ đi không? Những lo âu, phiền muộn trong ngày có vơi bớt không?

 

Nếu mỗi ngày bạn thấy mình bớt cáu gắt hơn, vị tha hơn và bình tĩnh hơn trước những sóng gió của cuộc đời, thì đó chính là thành tựu lớn nhất trên con đường hoàn thiện bản thân rồi.