Buông bỏ KHÔNG PHẢI là từ bỏ rồi nằm yên phó mặc số phận - Cái cớ biện minh cho sự LƯỜI NHÁC của chính ta!

 

Chỉ cần lướt qua không gian mạng vài phút thôi, đâu đâu bạn cũng sẽ bắt gặp những bình luận kiểu như này:
 

 

Thực tế cho thấy, 2 chữ "buông bỏ" đã bị dùng đến mức biến chất trên không gian mạng. Biến chất tới mức nó gần như trở thành một lời tuyên bố miễn trừ trách nhiệm cho việc ngừng cố gắng. 

 

Bạn không muốn nỗ lực nữa là lập tức "học cách buông bỏ". Bạn thất bại không muốn đúc kết bài học, lập tức thành "vạn sự tùy duyên, buông bỏ rồi"…

 

Các bạn có thấy rằng, bản ý của "buông bỏ" và "từ bỏ" cách nhau cả một hệ thống tu hành Phật giáo không. Bạn dùng "buông bỏ" thay cho "từ bỏ" chẳng khác nào lấy thanh dao sắc bén nhất làm gối ngủ. Hai từ này, một cái là buông than hồng trên tay xuống, một cái là chặt tay đi để không bao giờ cầm nắm thứ gì nữa. Làm sao có thể là một?

 

Kinh Kim Cang có chép: "Như Lai nói thân tướng, tức không phải thân tướng. Như Lai nói thế giới, tức không phải thế giới."

 

Nó có nghĩa là "quan niệm cố định" và "sự chấp trước chiếm hữu" của bạn đối với thân thể và thế giới có thể buông xuống, nhưng việc bạn nên làm thì bạn vẫn cứ phải làm.

 

Tâm vẫn phải sinh. Bạn vẫn phải làm việc, vẫn phải yêu thương, vẫn phải lao động. Chỉ là khi làm những việc này, trong lòng bạn không bị dính mắc. 

 

Không dính mắc không đồng nghĩa với không chạm vào. Đôi đũa gắp thức ăn không bị dính nhưng vẫn phải gắp. Bàn tay chạm vào vật thể không bị dính nhưng vẫn phải chạm. Buông bỏ là buông hạt cơm dính trên đũa, chứ không phải vứt luôn cả đôi đũa. Câu này phải khắc sâu vào tâm can cho mà nhớ. 

 

Biết bao nhiêu người học Phật, học một hồi lại hiểu "buông bỏ" thành "chẳng làm gì cả", rốt cuộc đến cơm cũng chẳng buồn ăn, đi làm cũng chẳng buồn đi, mà còn nghĩ cảnh giới của mình cao lắm. Thực chất đó là lấy sự lười biếng làm tâm xuất ly.

 

 

Sự buông bỏ mà Phật giáo nói đến, rốt cuộc là buông cái gì? Đó chính là buông sự chấp trước của bạn đối với cái "Tôi" và cái "Của Tôi".

 

Bạn không phải buông bỏ công việc, mà là buông bỏ nỗi sợ "mình phải thành công, nếu không mình là kẻ vô dụng". Bạn không phải buông bỏ người yêu, mà là buông bỏ sự thao túng "đối phương phải yêu mình theo cách mình muốn, nếu không là phản bội". Bạn không phải buông bỏ tiền bạc, mà là buông bỏ mối liên hệ ảo tưởng "nhiều tiền mới chứng tỏ mình có giá trị".

 

Sự phân biệt này chính là chìa khóa để hiểu về buông bỏ. Đối tượng cần buông chưa bao giờ là những thứ bên ngoài, mà là sợi dây “không thể không có” nó trong lòng bạn. Công việc vẫn làm, tiền vẫn kiếm, các mối quan hệ vẫn duy trì, thứ cần buông chính là Tham, Sân, Si mà bạn buộc vào những điều đó.

 

Trong Kinh Duy Ma Cật, Trưởng giả Duy Ma Cật giàu ngang ngửa một quốc gia, mặc y phục cõi trời, ở nhà xa hoa. Ngài đã buông bỏ chưa? Buông rồi. Ngài buông bỏ sự tham đắm đối với của cải, nhưng Ngài không đốt sạch gia tài rồi chạy vào rừng sâu.

 

Ngài ở lại gián tiếp tại chỗ. Nở ra bông hoa sen ngay trong đầm lầy dục vọng. Đây là bài học sâu sắc nhất của Phật giáo Đại thừa: Cao thủ thật sự không phải là chạy trốn khỏi hồng trần, mà là ở trong hồng trần mà không bị nhiễm ô.

 

Đó mới là chân ý của buông bỏ, không phải thay đổi môi trường, mà là thay đổi tâm thái. Không phải từ bỏ cuộc sống, mà là trút bỏ từng lớp Tham, Sân, Si đối với cuộc sống. 

 

Dù bạn chuyển đến môi trường nào, nếu tâm không đổi, phiền não vẫn sẽ đuổi theo bạn. Cho nên then chốt là tu tâm, không phải dịch chuyển vị trí.

Xem thêm: Buông xả là gì, học buông xả để làm gì?

 

 

Câu chuyện này có thể đập tan mọi ngộ nhận về việc "buông bỏ = từ bỏ".

 

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau khi xuất gia, 6 năm đầu tiên đã đi theo con đường khổ hạnh cực đoan. Nhịn ăn, một ngày chỉ ăn một hạt gạo, một hạt mè. Đứng dưới nắng gắt không nhúc nhích khiến da thịt bị thiêu cháy. Ngủ trên đống gai nhọn khiến thân thể đầy máu.

 

Ngài đã buông bỏ đủ triệt để chưa? Áo gấm thêu hoa vứt hết, danh tiếng lợi lộc bỏ sạch, đến cả điều kiện sinh tồn tối thiểu cũng thu hẹp đến mức cực hạn trong suốt 6 năm.

 

Kết quả thì sao? Cuốn Kinh cổ chép lại rằng Ngài "thân hình kiệt uệ, khí lực suy vi". Chẳng những không khai ngộ mà thân thể đã sụp đổ trước. Gầy đến mức từ phía sau có thể chạm tới xương sườn phía trước. Tám người bạn đồng tu bên cạnh còn tưởng Ngài sắp chết.

 

Khoảnh khắc đó Ngài ngộ ra một điều, tự hành hạ bản thân không phải là giải thoát và từ bỏ tất cả cũng không đồng nghĩa với buông bỏ. 

 

Ngài đem những thứ nên buông và không nên buông vứt sạch một lượt, nhưng tâm cầu đạo lại chưa buông, cái "tôi" ấy lại vì khổ hạnh mà càng trở nên căng thẳng hơn.

 

Ngài tiếp nhận bát cháo sữa cúng dưỡng của nàng mục nữ. Ăn xong, phục hồi thể lực, Ngài tiến đến ngồi dưới gốc cây Bồ Đề. Hành động này, tiếp nhận thức ăn, gọi là từ bỏ khổ hạnh, nhưng không gọi là từ bỏ mục tiêu giải thoát.

 

Bạn hãy cảm nhận kỹ giới hạn này: Ngài buông bỏ sự chấp trước đối với khổ hạnh, nhưng không buông bỏ tâm cầu đạo. Ngài buông bỏ phương pháp sai lầm, nhưng nắm chắc hơn mục tiêu tối thượng. 

 

Bài học trí tuệ ở đây là: Không phải thứ gì cũng phải buông bỏ, thứ cần buông là con đường sai, không phải hướng đi đúng.

 

Sau khi thành Phật, Ngài đã làm gì? Ngài đi suốt 49 năm, chu du khắp nơi thuyết pháp, chân mọc đầy chai sạn. 79 tuổi vẫn đi bộ truyền pháp. Ngài buông bỏ ngai vàng, nhưng Ngài không buông bỏ trách nhiệm độ hóa chúng sinh.

 

Nếu Ngài nghe theo lý thuyết "buông bỏ = nằm yên" của người hiện đại, ngồi dưới gốc Bồ Đề một ngày chắc sẽ bảo: Bỏ đi, buông bỏ tất cả, về nhà ngủ thôi. Nhưng Ngài không ngủ, Ngài miệt mài đi suốt nửa đời người.

 

Kinh Thiện Sinh, một tập kinh hướng dẫn cách sống cực kỳ thực tế mà Đức Phật giảng cho người tại gia.

 

Đức Phật bảo Thiện Sinh, vốn là 1 đứa con nhà giàu, mỗi ngày thức dậy sớm để làm 6 việc: 
 

Lạy về phương Đông, ý nghĩa thực tế là tôn kính cha mẹ. Lạy về phương Nam, tôn kính thầy cô. Lạy về phương Tây, tôn trọng vợ con. Lạy về phương Bắc, đối xử tốt với thân quyến và cấp dưới. Lạy hướng xuống bên dưới, đối xử tốt với người làm. Lạy hướng lên phía trên, tôn kính các bậc cúng dưỡng và người tu hành.

 

Bạn xem, chăm sóc tốt cho cha mẹ, phụng sự tốt cho thầy cô, tôn trọng tốt người chồng người vợ, xắp xếp tốt cho nhân viên, cúng dường tốt cho người tu hành. Có điều nào bảo bạn buông tay mặc kệ không?

 

Đây là buông bỏ hay là gánh vác? Trong Lục độ của Bồ Tát, bố thí là độ thứ nhất, đây có gọi là buông bỏ không? Có, đây chính là buông bỏ sự keo kiệt. Nhưng bản thân bố thí là một hành động, bạn phải lấy đồ đạc ra cho người khác. Đây không phải nằm yên phó mặc, đây là chủ động cho đi.

 

Độ thứ hai Trì giới, tức là buông bỏ sự phóng dật, nhưng gánh vác sự tự giác.

 

Độ thứ ba Nhẫn nhục, tức là buông bỏ lòng sân hận, nhưng gánh vác sự bao dung.

 

Độ thứ tư Tinh tiến, tức là buông bỏ sự lười biếng, nhưng gánh vác sự siêng năng.

 

Độ thứ ngũ Thiền định, tức là buông bỏ sự tán loạn, nhưng gánh vác sự tập trung.

 

Độ thứ sáu Bát nhã, tức là buông bỏ sự vô minh, nhưng gánh vác trí tuệ.

 

Bạn đếm xem, trong Lục độ có độ nào bảo bạn nằm yên phó mặc không? Mỗi một độ đều đang thúc giục bạn đứng dậy, bước ra ngoài, tạo ra sự thay đổi. Thứ buông bỏ chỉ là lực cản. 

 

Lục độ nói đơn giản hơn chính là 6 sự thay đổi: đổi thói quen xấu thành thói quen tốt, đổi tán loạn thành tập trung, đổi ngu muội thành trí tuệ. Đây đâu phải nằm yên phó mặc, đây là sự tự cải tạo tích cực nhất.

 

 

Trong Thiền tông có một câu chuyện về sự buông bỏ như sau.

 

Một tú tài đến bái phỏng Thiền sư, nói: "Thưa Thiền sư, con buông bỏ rồi. Vợ con buông bỏ, con cái buông bỏ, công danh buông bỏ, tiền tài cũng buông bỏ nhưng tại sao con vẫn không vui vẻ?"

 

Thiền sư nói: "Con còn sót lại một thứ chưa buông."

 

Tú tài ngẩn ngơ: "Thứ gì ạ?"

 

Thiền sư đáp: "Buông bỏ."

 

Trong tay bạn nắm chặt suy nghĩ "mình đã buông bỏ tất cả", bản thân điều đó đã là sự không buông bỏ lớn nhất. 

 

Người thật sự buông bỏ sẽ không khoe khoang với bạn rằng họ đã buông được những gì. Tiền nên kiếm họ vẫn kiếm, việc nên gánh họ vẫn gánh, nhưng trong lòng không vướng bận.

 

Kẻ vướng mắc thì đâu cũng khoe "tôi buông sạch rồi", thực ra chẳng buông được gì cả, họ chỉ đổi đối tượng chấp trước thành một món đồ chơi mới mang tên "buông bỏ".

 

Buông bỏ không phải là từ bỏ. Buông bỏ, là để bạn ném cục than hồng đang làm bỏng tay mình xuống, chứ không phải để tay bạn vĩnh viễn không bao giờ cầm nắm thứ gì nữa.

 

Thứ nên cầm thì cầm, thứ nên bỏ thì bỏ. Khi cầm không mang lòng tham, khi bỏ không mang lòng hận. Đó mới là buông bỏ. 

>> Hiểu đúng về chữ buông của đạo Phật để tránh phí hoài một đời vô nghĩa