Phật A Di Đà nói về 5 điều dơ bẩn, ô uế nhất cõi đời, bạn đang mắc phải cái nào?

 

Cụm từ "Ngũ trược ác thế" đã quá quen thuộc với những ai tìm hiểu về Phật pháp. Trong các kinh sách và bài viết Phật học, từ này thường dùng để mô tả những rối ren của thế giới hiện đại: nhân tâm suy đồi, đạo đức trượt dốc, con người chìm đắm trong vật chất.

 

Thế nhưng, cụ thể thì "năm chữ trược" ấy gồm những gì? Ý nghĩa của từng chữ "trược" là gì? Không ít người chỉ mơ hồ nghĩ rằng "trược" đơn giản là "hỗn loạn" rồi gộp chung lại với nhau. Cách hiểu này thực ra đã đánh giá thấp sự tinh tế và sâu sắc của Đức Phật khi ngài đưa ra khái niệm này từ ngàn xưa.

 

"Ngũ trược" còn được gọi là 5 năm điều nhơ bẩn, xấu ác làm cho tâm hồn con người mờ mịt và thế gian đau khổ, xuất phát từ các bộ kinh như Kinh A-di-đà.

5 điều dơ bẩn nhất ở cõi đời lần lượt là: Kiếp trược, Kiến trược, Phiền não trược, Chúng sinh trược và Mệnh trược. Mỗi chữ "trược" đều mang một tầng ý nghĩa rất cụ thể, hãy cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

 

 

Trong Phật giáo, "Kiếp" là một đơn vị thời gian cực kỳ dài. Cụm từ "Kiếp trược" không có ý chỉ một thời điểm cụ thể nào đó tồi tệ, mà là để chỉ giai đoạn mà vô số điều kiện xấu cùng lúc tụ hội lại.

 

Ví dụ dễ hiểu: Một người thỉnh thoảng bị cảm lạnh thì không phải vấn đề lớn, nhưng nếu cơ thể họ cùng lúc suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng, áp lực tinh thần cao và thiếu ngủ, thì hiệu ứng tổng hợp này sẽ biến chuyện nhỏ thành rắc rối lớn.

 

"Kiếp trược" chính là như vậy, đó là thời kỳ mà bốn loại trược còn lại cùng tồn tại và tác động qua lại, làm trầm trọng lẫn nhau.

 

Kinh Phật có nói rằng chúng ta đang sống trong "Hiền kiếp". Đáng lẽ đây là một kiếp rất có hy vọng vì từng xuất hiện nhiều vị Phật và Bồ Tát vĩ đại.

Thế nhưng, đây đồng thời cũng là thời kỳ ngũ trược tề tựu, nên Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã giáng sinh vào thời điểm này để dùng Phật pháp độ hóa chúng sinh. Điều đó mang một ý nghĩa biện chứng sâu sắc: Ở thời đại tồi tệ nhất lại xuất hiện cơ hội tuyệt vời nhất.

 

 

"Kiến trược" là điều mà con người hiện đại rất nên nghiêm túc nhìn nhận. Nó chỉ hiện tượng các nhận thức và quan niệm sai lầm đang lan tràn trong xã hội, khiến con người mất đi khả năng phân biệt đâu là chân lý, đâu là thiện ác.

 

Kinh Phật chia "Kiến trược" thành năm loại chính:

 

Thân kiến: Chấp trước, cho rằng cơ thể này là cái tôi duy nhất.

 

Biên kiến: Hoặc cực đoan nghĩ rằng chết là hết, hoặc tin có một cái tôi vĩnh hằng không bao giờ thay đổi.

 

Tà kiến: Phủ nhận sự tồn tại của luật nhân quả.

 

Kiến thủ kiến: Lấy suy nghĩ sai lầm của chính mình làm chân lý tối cao.

 

Giới cấm thủ kiến: Tuân thủ những quy tắc, kiêng kỵ vô nghĩa và ảo tưởng rằng làm thế sẽ được giải thoát.

 

 

Có người tin rằng chỉ cần liều mạng kiếm tiền là giải quyết được mọi vấn đề trong cuộc đời, đây chính là biến thể của thân kiến.

 

Có người cho rằng đạo đức chỉ là thỏa thuận xã hội chứ không có tiêu chuẩn đúng sai tuyệt đối, đây là biểu hiện của biên kiến.

 

Có kẻ nói "giết người phóng hỏa hưởng vinh hoa, vá đường xây cầu chết không thây", công khai phủ nhận nhân quả, đây là tà kiến điển hình.

 

Sự nguy hiểm của "Kiến trược" không nằm ở sự bộc lộ gay gắt, mà ở chỗ nó lặng lẽ thấm sâu vào nhận thức hằng ngày của mỗi người. Nó khiến chúng ta vô thức chấp nhận một thế giới quan bị bóp méo, rồi dựa vào đó để đưa ra phán đoán và lựa chọn.

Người kẹt trong "Kiến trược" thường không thấy mình có vấn đề gì, ngược lại còn cho rằng những ai giữ gìn lẽ phải mới là kẻ cố chấp.

 

 

"Phiền não trược" rất dễ hiểu, đó chính là tham, sân, si, mạn, nghi... mà chúng ta vẫn hay gặp trong đời sống.

Tuy nhiên, góc nhìn của Đức Phật về "Phiền não trược" trong thời mạt pháp không chỉ dừng lại ở việc gọi tên các trạng thái ấy, mà nhấn mạnh vào ba đặc điểm đáng sợ: số lượng nhiều, sức công phá mạnh và cực kỳ khó dứt bỏ.

 

Số lượng nhiều: Con người hiện đại phải đối mặt với những cám dỗ nhiều hơn người xưa gấp vô số lần. Người xưa làm việc theo mặt trời mọc và nghỉ ngơi khi mặt trời lặn, thông tin và vật chất tiếp xúc đều có hạn.

Còn chúng ta mỗi ngày tiếp nhận hàng vạn mẩu quảng cáo, video ngắn, thông tin hàng hóa, mỗi thứ đều đang kích thích dục vọng con người.

 

Sự xuất hiện của điện thoại thông minh khiến cảm giác được thỏa mãn tức thì trở thành thói quen. Khả năng tập trung của con người bị băm nát thành từng mảnh, rất khó để duy trì sự chú ý trong thời gian dài. Điều này trực tiếp làm suy yếu năng lực cốt lõi để tu dưỡng bản thân là định lực.

 

Trong một xã hội đề cao tính cạnh tranh, hiệu suất và lợi ích vật chất, việc đòi hỏi một người buông bỏ tham vọng và sự bất mãn chẳng khác nào đi ngược lại giá trị chủ đạo của xã hội, độ khó vì thế mà tăng vọt.

 

 

"Chúng sinh trược" không có ý nói phẩm chất của một cá nhân nào đó kém cỏi, mà là sự trượt dốc toàn diện về tiêu chuẩn đạo đức và trạng thái tinh thần của cả một cộng đồng xã hội.

 

Ví dụ dễ hiểu: Nếu trong một lớp học mà phần lớn học sinh đều gian lận trong thi cử, thì vài học sinh muốn làm bài trung thực sẽ rơi vào thế yếu. Lúc này, gian lận lại trở thành chuyện bình thường, còn trung thực lại biến thành kẻ lạc loài.

 

Đó chính là "Chúng sinh trược" - khi thói hư tật xấu trở thành trào lưu chủ đạo, những ai muốn giữ gìn đường chính đạo lại vô cùng chật vật.

 

Phật giáo cho rằng gốc rễ của chúng sinh trược chính là cộng nghiệp - nghiệp lực chung của đám đông đã tạo ra một thời đại như thế. Ngược lại, thời đại này lại khoét sâu thêm những phiền não của mỗi cá nhân, tạo thành một vòng luẩn quẩn độc hại.

 

Sống giữa môi trường chúng sinh trược, lòng tốt và sự chính trực không còn là điều hiển nhiên đương nhiên phải có, mà trái lại, chúng đòi hỏi rất nhiều lòng dũng cảm và sự kiên trì.

Dư luận xã hội, quy tắc công sở, thói đời đen bạc liên tục gây áp lực, khiến con người vô tình hạ thấp giới hạn đạo đức của bản thân lúc nào không hay.

 

 

Chữ trược cuối cùng là "Mệnh trược", chỉ sự suy giảm về chất lượng của chính sinh mệnh. Biểu hiện cụ thể bao gồm: tuổi thọ ngắn lại, bệnh tật nhiều lên, trí tuệ lu mờ và hạnh phúc vơi đi.

 

Tuổi thọ trung bình của con người hiện đại quả thực cao hơn thời xưa, nhưng đó là nhờ công của y học tiến bộ. Tuy nhiên, tuổi thọ trong "Mệnh trược" không chỉ đo bằng thời gian dài ngắn, mà còn tính bằng chất lượng và sức sống của sinh mệnh.

Một người hiện đại ngày nào cũng bị lo âu và mất ngủ hành hạ, dù có sống đến tám mươi tuổi thì năng lượng sống có khi còn kém xa một người nông dân cổ đại có tâm thái bình yên, ăn uống đơn giản và lao động điều độ ở tuổi năm mươi.

 

Thời Đức Phật còn tại thế, tuổi thọ trung bình của người Ấn Độ vào khoảng một trăm tuổi. Đến thời mạt pháp, tuổi thọ của chúng sinh ngày càng ngắn, vấn đề sức khỏe ngày càng nhiều, trạng thái tinh thần ngày càng tồi tệ.

Điều này có mối liên hệ mật thiết với ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm, áp lực công việc và các mối quan hệ xã hội ngày càng phức tạp.

 

Lối thoát ẩn giấu ngay trong "Ngũ trược"
 

Hiểu về ngũ trược không phải để than van, oán thán thế giới này tồi tệ ra sao, mà là để nhìn cho rõ hoàn cảnh thực tế trên con đường tu dưỡng.

 

Nếu con người sinh ra đã ở trong một môi trường thuần khiết, tốt đẹp thì việc tu tập ngược lại rất dễ dàng.

 

Chính vì chúng ta đang đối diện với một thế giới ác thế ngũ trược, nơi muôn vàn chướng ngại và cám dỗ bủa vây, thì ý nghĩa của sự tu tập mới càng lớn lao, không gian để trưởng thành mới càng rộng mở.

 

Giống như việc chạy ngược chiều gió chắc chắn sẽ gian nan hơn, nhưng thành tích đạt được khi chạy ngược gió mới là thứ có giá trị thực sự. Đi ngược gió tuy khó khăn, nhưng mỗi một bước chân tiến lên đều là sự tiến bộ vững chắc, chân thật.

 

Việc Đức Phật chọn giáng sinh vào cõi đời ngũ trược để truyền bá Phật pháp thay vì chờ đợi chúng sinh tự tìm đến những cõi tịnh thổ thanh tịnh, bản thân điều đó đã là một bài học đanh thép không cần lời nói: Một bậc Bồ Tát chân chính sẽ không bao giờ vì môi trường khắc nghiệt mà từ bỏ nỗ lực.