Nhà Phật nói về cảnh giới nhìn đời: Bạn là người thường, đang tu, hay sắp giác ngộ?

Người xưa có câu: "Lúc đầu nhìn núi thấy núi, nhìn sông thấy sông. Sau đó nhìn núi chẳng phải núi, nhìn sông chẳng phải sông. Đến cuối cùng, nhìn núi vẫn là núi, nhìn sông vẫn là sông."

 

Đây là ba tầng bậc nhận thức mà Thiền sư Thanh Nguyên Duy Tín đúc kết từ hành trình tu tập của mình. 3 tầng cảnh giới của đời người này thực chất không chỉ nói về việc ngắm nhìn thiên nhiên, mà chính là tấm gương phản chiếu cách chúng ta nhìn nhận thế giới và đối diện với chính mình.

 

Đây là trạng thái nguyên sơ nhất của con người. Ta nhìn thấy gì, tin nấy. Thấy núi là núi, thấy tiền là của cải, thấy người là người. Ta tin rằng thế giới vốn dĩ chính xác như những gì mắt thấy, tai nghe.

 

Đó là một cuộc sống bình yên trong "thường thức". Ta định nghĩa thế giới bằng các khái niệm cứng nhắc và sống dựa vào những định nghĩa ấy. Điều này chẳng có gì sai, chỉ là ta đang nhìn thế giới bằng một lăng kính rất hẹp, nơi mọi thứ đều rạch ròi, trắng đen rõ ràng.

 

Khi ta bắt đầu chiêm nghiệm, ta nhận ra mọi thứ không đơn giản như vẻ ngoài. Một ngọn núi chỉ là tập hợp của đá, đất, cỏ cây... nếu tách rời chúng ra, ngọn núi biến mất.

 

Đến đây, ta bắt đầu hoài nghi: Những gì mình đang đeo đuổi là thực hay ảo? Ta nhìn thấu sự vô thường, thấy được sự duyên hợp của vạn vật.

Nhưng ở giai đoạn này, nhiều người dễ rơi vào hố sâu của sự hư vô, phủ định mọi giá trị vì cho rằng chẳng có gì là thật. Đây là lúc ta "phá tướng", nhưng lại vô tình tự nhốt mình vào một cái lồng khác: cái lồng của sự nghi hoặc.

 

Đạt đến đỉnh cao của sự thấu hiểu, ta nhận ra rằng: Núi vẫn là núi.

 

Sự khác biệt nằm ở tâm thái. Ta không còn gán ghép cho "núi" những khái niệm, kỳ vọng hay nỗi sợ. Núi tồn tại là vì nó tự nhiên là như vậy. Ta nhìn sự vật như nó vốn là, không còn bị trói buộc bởi cái "tôi" hay nỗi ám ảnh về "thật - giả".

 

Đây chính là lúc ta trở về với "tâm bình thường". Đói thì ăn, mệt thì ngủ, lòng không còn gợn sóng trước những biến động của ngoại cảnh. Đó không phải là trốn tránh, mà là sự chấp nhận trọn vẹn sự tồn tại của mọi thứ.

 
Xem thêm:

Đừng vội vã muốn nhảy vọt từ tầng một lên tầng ba. Mỗi bậc thang đều là một trải nghiệm cần thiết:

 

Tầng một là nơi ta học cách làm người, học cách định danh thế giới. Tầng hai là nơi ta học cách đặt câu hỏi, học cách nhìn xuyên qua lớp vỏ bọc. Tầng ba là nơi ta học cách sống, học cách tự tại giữa dòng đời.

 

Người giác ngộ không phải là người tách biệt khỏi thế gian, mà là người đã "quay về" sau khi đã đi một vòng dài, nhìn thế giới bằng đôi mắt bao dung hơn.

 

Hãy thử ngẫm xem, bạn đang ở đâu?

 

Bạn đang sống trong những khái niệm cố định, luôn muốn mọi thứ phải đúng ý mình? (Tầng một). Bạn đang nhìn mọi thứ bằng sự hoài nghi, thấy thế giới thật hư ảo và khó nắm bắt? (Tầng hai). Hay bạn đã biết cách mỉm cười trước mọi sự, đón nhận mọi điều mà lòng không còn vướng bận? (Tầng ba).

Hầu hết mọi người dành cả đời ở cảnh giới thứ nhất. Có thể bước sang cảnh giới thứ hai đã là khởi đầu của sự tu tập. Đạt đến cảnh giới thứ ba chính là giác ngộ. Nhưng cảnh giới thứ ba không phải là điểm dừng, mà là một khởi đầu mới - cuộc sống đích thực, bắt đầu từ sự giác ngộ.

 

Đừng quá bận tâm về việc mình đang đứng ở bậc nào. Dù bạn ở đâu, thì đó cũng chính là điểm khởi đầu cho hành trình sống chân thực nhất của bạn. Bởi lẽ, sống trọn vẹn trong khoảnh khắc hiện tại mới là cảnh giới cao nhất của con người.

Mời bạn tham khảo thêm tin: