(Lichngaytot.com) Đức Phật đã phân tích rõ nguyên nhân con người chịu khổ qua 12 nhân duyên khiến con người lặp lại sai lầm, đồng thời chỉ ra những điểm có thể cắt đứt vòng lặp.
Mục lục (Ẩn/Hiện)I. 12 nhân duyên khiến con người lặp lại sai lầm
 |
12 nhân duyên khiến con người lặp lại sai lầm |
Bạn có bao giờ tự hỏi rằng rõ ràng bản thân biết một mối quan hệ sẽ khiến mình tổn thương, vậy mà vẫn lao vào, rõ ràng biết thức khuya hại sức, vậy mà đêm nay vẫn thức? Bạn thường nghĩ đó là do ý chí yếu kém.
Nhưng theo Đức Phật, bạn đang bị mắc kẹt trong một sợi xích vô hình. Sợi xích ấy chính là 12 nhân duyên khiến con người lặp lại sai lầm - không phải là giáo lý huyền bí xa xôi, mà là một cơ chế tâm lý vận hành tinh vi và chính xác.
Đức Phật đã phân tích rõ nguyên nhân con người chịu khổ qua 12 khâu, đồng thời chỉ ra những điểm có thể cắt đứt vòng lặp.
Cơ chế vận hành của sợi xích nhân duyên:
Tất cả bắt đầu từ Vô minh - sự không nhìn thấu bản chất. Bạn như đang đeo một cặp kính màu, nên mọi thứ tiếp nhận đều bị bóp méo.
Vô minh dẫn đến Hành - những phản ứng theo quán tính. Bạn tưởng mình đang chọn lựa, nhưng thực chất chỉ đang lặp lại kịch bản cũ.
Hành tạo nên Thức - cách nhận thức của bạn.
Thức định hình Danh Sắc - thế giới bạn tiếp xúc hiện ra theo đúng kiểu nhận thức ấy. Cùng một ly nước nửa đầy, người thì thấy còn nửa, người lại chỉ thấy đã vơi một nửa.
Danh Sắc ảnh hưởng đến Lục Nhập - 6 giác quan (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều đã bị gắn bộ lọc.
Lục Nhập dẫn đến Xúc - sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng.
Xúc sinh ra Thụ - cảm giác dễ chịu, khó chịu hoặc trung tính. Đây là nơi vấn đề bắt đầu hình thành.
Thụ dẫn đến Ái - với cái dễ chịu thì muốn giữ mãi, cái khó chịu thì muốn đẩy đi. Đó chính là tham và sân.
Ái dẫn đến Thủ - từ “thích” chuyển thành bám víu, chấp trước.
Thủ dẫn đến Hữu - sự chấp trước thúc đẩy hành động, càng làm củng cố thêm vòng lặp.
Hữu sinh ra Sinh - một trạng thái tồn tại mới.
Sinh tất yếu dẫn đến Lão Tử - già và chết, và khổ đau theo đó mà đến.
II. Mỗi ngày bạn đang quay trong vòng tròn ấy
Đồng hồ reo, bạn lười dậy (vô minh), bấm nút ngủ thêm năm phút (hành), tự nhủ “ngủ tí nữa chẳng sao” (thức), chăn ấm êm (danh sắc), cảm giác dễ chịu (xúc), khoái cảm lan tỏa (thụ), muốn nằm tiếp (ái), bấm chuông lần thứ ba (thủ), đi làm muộn (hữu), bị trừ lương (sinh), hối hận day dứt (lão tử).
Ngày hôm sau, vòng lặp lại tiếp tục, đó chính là lý do bạn luôn mắc lại cùng một sai lầm - bạn đang bị chương trình tự động chi phối.
Ngày hôm sau, vòng lặp lại tiếp tục, đó chính là lý do bạn luôn mắc lại cùng một sai lầm - bạn đang bị chương trình tự động chi phối.
Điểm có thể cắt đứt
Đức Phật dạy rằng điểm cắt đứt quan trọng nhất nằm giữa Thụ và Ái. Cảm giác sinh ra là điều không thể tránh khỏi. Nhưng sau khi cảm giác đã xuất hiện, bạn có nhất thiết phải để nó biến thành tham ái không? Giữa hai khâu này tồn tại một khoảng trống.
Lần sau, khi cảm giác khó chịu nổi lên, đừng vội phản ứng. Hãy chỉ lặng lẽ quan sát nó. Bạn sẽ thấy cảm giác ấy tự nhiên tan biến. Chính vì bạn xen vào ý nghĩ “tôi không muốn cảm giác này” nên nó mới trở thành chấp trước.
Khoảng dừng ấy chính là chỗ dụng công tu tập. Không cần đấu tranh với vô minh, không cần kìm nén cảm giác. Chỉ cần chen vào giữa cảm giác và phản ứng một khoảnh khắc dừng lại. Một khoảng dừng nhỏ bé ấy đủ để làm lung lay cả sợi xích.
Nhiều người thắc mắc: “Vậy kìm nén cảm giác có được không?” Kìm nén không phải cắt đứt, chỉ là tạm đè xuống. Như lò xo, càng đè càng bật mạnh. Cách đúng là nhìn thấy rõ ràng - bạn nhận ra cảm giác đang đến, nhận ra mình muốn nắm lấy hoặc đẩy nó đi, nhưng bạn không chạy theo nó. Không phải đối đầu, mà là để nó hiện diện mà không bị nó dẫn dắt.
Bạn không cần chiến đấu với cảm giác của mình, chỉ cần không để nó cuốn theo là được. Cảm giác đến thì đến, bạn chứng kiến nó sinh, chứng kiến nó diệt.
Nó không phải là bạn, và bạn cũng không nợ nó bất kỳ phản ứng nào. Rất nhiều vấn đề ám ảnh ta suốt nhiều năm không phải được giải quyết, mà là tự nhiên không còn tồn tại nữa.
Nó không phải là bạn, và bạn cũng không nợ nó bất kỳ phản ứng nào. Rất nhiều vấn đề ám ảnh ta suốt nhiều năm không phải được giải quyết, mà là tự nhiên không còn tồn tại nữa.
12 nhân duyên không phải là điều gì xa xôi huyền bí. Mỗi khâu đều do nhân duyên hòa hợp, đều có thể thay đổi. Chìa khóa nằm ở việc bạn có chịu trong khoảnh khắc nhỏ ấy, chọn một cách ứng xử khác hay không.
III. 6 cõi luân hồi không nằm ở kiếp sau
 |
Nhiều người nghĩ 6 cõi là chuyện sau khi chết. Nhưng ý nghĩa sâu sắc mà Đức Phật chỉ ra còn thực tế và sâu xa hơn nhiều. 6 cõi không phải sáu nơi chốn vật lý, mà là sáu trạng thái tâm lý. Trong một ngày, bạn có thể đã chuyển qua vài cõi.
Khi mọi thứ suôn sẻ, lòng bay bổng, thấy đời đẹp đẽ mà không buồn suy nghĩ - đó là thiên đạo.
Khi thấy người khác tiến bộ mà lòng bực bội, ghen tị - đó là A-tu-la đạo.
Khi cuộc sống lúc vui lúc buồn, lúc khổ lúc sướng, vừa đủ để có thể tu tập - đó là nhân đạo, con đường quý giá nhất.
Khi mê mải lướt điện thoại hàng giờ mà không hay biết - đó là súc sinh đạo (hôn trầm).
Khi luôn cảm thấy thiếu thốn, mua xong cái này lại thèm cái khác - đó là ngạ quỷ đạo.
Khi nổi giận, lòng như bị thiêu đốt, càng nghĩ càng thêm uất ức - đó là địa ngục đạo.
Tu hành không phải là chuẩn bị cho cái chết, mà là để nhìn rõ xem ngay trong khoảnh khắc này, tâm mình đang lang thang ở cõi nào, từ đó đưa ra lựa chọn.
Bạn không thể đảm bảo niệm tiếp theo mình sẽ không khởi tham - sân - si, nhưng bạn hoàn toàn có thể làm được việc này: Nó khởi lên rồi, quyết không bị nó cuốn đi.
Bạn không thể đảm bảo niệm tiếp theo mình sẽ không khởi tham - sân - si, nhưng bạn hoàn toàn có thể làm được việc này: Nó khởi lên rồi, quyết không bị nó cuốn đi.
Trong 6 cõi, cõi người là cõi duy nhất có khả năng chủ động lựa chọn thay đổi trạng thái tâm lý của chính mình. Việc bạn đang đọc những dòng này, đang suy ngẫm về tâm lý của bản thân, đã là một nhân duyên cực kỳ hy hữu và đáng quý.
Chẳng cần đợi đến lúc ngồi thiền, bất cứ khi nào bạn cũng có thể làm được. Bạn chưa cần phải thay đổi bất cứ điều gì cả, trước hết hãy cứ "nhìn thấy" nó đã. Nhìn thấy rồi, nghĩa là bạn đã tự rút được một chân ra khỏi cõi đó rồi đấy!
Mời bạn tham khảo thêm tin:
Chẳng cần đợi đến lúc ngồi thiền, bất cứ khi nào bạn cũng có thể làm được. Bạn chưa cần phải thay đổi bất cứ điều gì cả, trước hết hãy cứ "nhìn thấy" nó đã. Nhìn thấy rồi, nghĩa là bạn đã tự rút được một chân ra khỏi cõi đó rồi đấy!
Mời bạn tham khảo thêm tin:
