(Lichngaytot.com) 10 thiện nghiệp không phải bí mật gì cao siêu, đó là 10 việc bạn đều có cơ hội làm mỗi ngày. Không làm, không sao cả, làm được chính là bạn đang tu hành. Không cần ngồi thiền, cũng chẳng cần tụng kinh. Bạn chỉ cần sống giữa dòng người là đủ.
I. “Nghiệp” là gì - Đừng sợ từ này!
Nói cho rõ chữ "Nghiệp" này trước đã. Nhiều người vừa nghe thấy "Nghiệp" là cảm thấy sợ hãi, sợ "tạo nghiệp", "nghiệp chướng", "nghiệp lực kéo đi"... nghe khá nặng nề và tiêu cực.
Từ gốc Phạn của "Nghiệp" là Karma. Bản ý của nó chỉ là “hành vi".
Lấy 1 ví dụ đơn giản, bạn ném một viên đá xuống nước, nước bắn lên, sóng gợn lan ra. Viên đá đó chính là "nghiệp" của bạn, còn nước bắn và sóng gợn là "quả nghiệp".
Nếu không có hai khái niệm "thiện nghiệp" và "ác nghiệp", bạn không làm gì cả, thì sẽ không tạo nghiệp, đúng không? Đúng. Nhưng bạn không làm được đâu.
Sống trên đời này bạn nhất định sẽ nói năng, sẽ làm việc, sẽ dấy khởi tâm niệm. Trừ khi bạn tự nhốt mình trong một căn phòng hoàn toàn cách âm, cách ánh sáng và không bao giờ bước ra ngoài, nhưng đó cũng là "bất động nghiệp". Bạn không tránh khỏi được đâu.
Cho nên Đức Phật đã trao cho bạn một phương án thực tế hơn: Đằng nào bạn cũng sẽ tạo nghiệp, vậy thì hãy tạo chút nghiệp tốt.
II. 10 thiện nghiệp ai cũng làm được mỗi ngày
1. 10 thiện nghiệp ở đây chính là "10 nghiệp tốt đáng để tạo"
Bạn tạo nghiệp tốt, những giọt nước và làn sóng tốt đẹp sẽ quay trở lại. Không phải là thần linh trên trời đang thưởng cho bạn, đó là điều tự nhiên, do duyên khởi và diễn ra tự động.
Ví như bạn ném xuống nước một viên sỏi cuội đẹp đẽ, làn sóng lan ra sẽ dịu dàng. Bạn ném xuống một cục bùn, thứ bắn ngược lại bạn chính là vết bẩn.
Ví như bạn ném xuống nước một viên sỏi cuội đẹp đẽ, làn sóng lan ra sẽ dịu dàng. Bạn ném xuống một cục bùn, thứ bắn ngược lại bạn chính là vết bẩn.
10 thiện nghiệp được chia thành 3 nhóm: Thân 3, Khẩu 4, Ý 3.
Tức là 3 việc ở thân không làm (hoặc làm ngược lại), 4 việc ở miệng không làm (hoặc làm ngược lại) và 3 việc ở tâm không làm (hoặc làm ngược lại).
1.1 "Thân 3":
- Không sát sinh - Ngược lại là: Bảo vệ sự sống. Bạn thấy một con trùng bò lên bàn phím, bạn dùng một tờ giấy mời nó đi chỗ khác thay vì đập chết nó một phát. Bạn không nhất thiết phải ăn chay, nhưng khi đối xử với các sinh mệnh, bạn có thêm một chút lòng không lỡ.
- Không trộm cắp - Ngược lại là: Bố thí. Không phải bảo bạn quyên góp đến mức tan nát nhà cửa. Mà là khi thấy tờ tiền rơi trên mặt đất, bạn không nhét vào túi mình, mà đem đặt vào nơi nhặt được đồ rơi. Bạn không trộm và bạn cũng không lấy. Đó cũng là thiện nghiệp.
- Không tà dâm - Ngược lại là: Gìn giữ mối quan hệ. Khi tiếp xúc với những người khác ngoài bạn đời, bạn giữ vững ranh giới đó. Không phải là không được có ham muốn mà là dù có ham muốn nảy sinh đi chăng nữa nhưng nhất quyết không hành động.
1.2 "Khẩu 4”:
- Không nói dối - Không gạt người. Người cả ngày không nói dối, tìm khắp thế gian chắc chẳng được mấy ai. Nhưng bạn có thể hướng về mục tiêu đó. Lời nói dối nhỏ cũng ráng đừng nói, không phải vì người khác, mà vì sự an yên của chính tâm bạn.
- Không nói hai lưỡi - Không đâm thọc, đơm đặt. "Tôi nói cho bạn nghe nhé, cái người kia sau lưng bạn nói bạn thế này thế nọ...", im miệng lại, chính là thiện nghiệp. Im được chưa? Chưa im được, thôi bỏ qua, lần sau rèn luyện tiếp, mỗi ngày một sự cố gắng tu tập.
- Không ác khẩu - Không chửi thề, nói lời độc địa. Không phải nói câu chửi thề là tạo đại ác nghiệp nhưng mỗi câu nói mang tính tấn công bạn thốt ra, người đầu tiên nghe thấy chính là bản thân bạn. Bởi tai gần miệng, bạn nói lời ác ý thì chính bạn là người nghe thấy đầu tiên.
- Không nói lời thêu dệt - Không nói lời vô ích. "Lời vô ích" ở đây không phải là trò chuyện về thời tiết mà là những lời thiếu bổ ích nhưng chuyên khơi gợi biến động cảm xúc. Kiểu ngồi lê đôi mách chuyện thiên hạ. Những chuyện phiếm không cần thiết, những cuộc tán gẫu thiếu tính xây dựng.
1.3 "Ý 3”:
- Không tham - Đối trị ham muốn. Không phải bảo bạn triệt tiêu ham muốn, mà là bảo bạn đừng để ham muốn cưỡi lên đầu mình. Bạn muốn một món đồ, bạn biết rất rõ "mình muốn", nhưng bạn không bị cái "mình muốn" đó trói buộc. Đêm trằn trọc không ngủ được chỉ vì chưa mua được đôi giày đó, đó chính là bị trói buộc.
- Không sân - Không giận dữ. Điều này làm được là rất khó. Không phải là bắt bạn không được giận, mà là bắt bạn sau khi giận, đừng để ngọn lửa đó bùng ra làm tổn thương người khác. Hoặc ít nhất, thu hỏa khí lại sớm hơn người khác một giây cũng là tốt lắm rồi.
- Không si – Không u mê, không vô minh. Ở đây ám chỉ là không biết mình đang làm gì, sống như một cái xác không hồn, thiếu hiểu biết, bị ngoại cảnh dắt mũi cả đời, đến chết cũng không biết đời mình đã trôi qua thế nào.
2. Tại sao 10 thiện nghiệp là pháp môn tu hành bị đánh giá thấp nhất?
Bởi vì 10 thiện nghiệp không chơi trò huyễn hoặc. Nó không bàn khai ngộ, không chứng quả, không bàn tính trống rỗng (không tính), không giảng bát nhã. Nó chỉ đơn giản là trong khi bạn chưa làm được "vạn pháp đều trống rỗng", thì bạn hãy làm tốt việc "không hại người" trước đã.
Có quan điểm cho rằng, dụng ý của Đức Phật rất thực tế và dễ hiểu. Ngài biết bạn không thể một bước tu tập mà được, cho nên Ngài trao cho một cái thang gồm 10 bậc, leo từng bậc một thì ai ai cũng nhìn thấy tính khả thi có thể làm được.
Trong 10 bậc thang này, bậc sau cao hơn bậc trước, nhưng mỗi bậc đều có thể bắt đầu từ số "0", không đòi hỏi bạn phải có bất kỳ nền tảng nào. Không bắt bạn xuất gia. Không bắt bạn đọc kinh. Không bắt bạn hiểu về tính Không.
Điều duy nhất bạn cần là làm một "người không xấu". Mà tiêu chuẩn "không xấu" này, đại đa số mọi người đều làm được. Chỉ là chưa từng nghĩ đến việc làm nó mà thôi.
Diệu kỳ hơn là, mặt sau của 10 thiện nghiệp này vừa vặn là 10 ác nghiệp. Bạn không làm 10 điều ác chính là bạn đang tu 10 điều thiện rồi đó.
Đó không phải là phép cộng, mà là phép trừ. Không đòi hỏi bạn phải làm thêm cái gì, mà chỉ cần bạn bớt làm cái gì.
Bớt nói một câu đâm thọc là đã cộng 1 thiện nghiệp. Bớt trừng mắt một cái với người đụng trúng bạn ngoài đường là cộng 1 thiện nghiệp. Bớt tham một miếng đồ ăn vặt không cần thiết là cộng 1 thiện nghiệp rồi…
Xem thêm: Làm cách nào để trả nghiệp?
Xem thêm: Làm cách nào để trả nghiệp?
3. Mối quan hệ giữa Ngũ giới và 10 thiện nghiệp
Trong Ngũ giới gồm "Không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu".
Ta thấy 4 điều đầu trong Ngũ giới hoàn toàn tương ứng với 4 điều đầu của 10 thiện nghiệp.
Nhưng Ngũ giới là "cam kết không làm", còn 10 thiện nghiệp là "nỗ lực làm điều tốt ngược lại".
Lấy một ví dụ như này cho dễ hiểu nhé. Bạn thụ Ngũ giới, bạn cam kết "Tôi không sát sinh". Bạn giữ 10 thiện nghiệp, bạn chủ động "Tôi bảo vệ sự sống". Một cái là không làm việc xấu, một cái là làm việc tốt.
Đại đa số mọi người cảm thấy thụ giới khó quá, bởi vì thụ giới là một cam kết "tuyệt đối không được phạm".
Nhưng 10 thiện nghiệp ai cũng làm được này không hề có áp lực. Bạn làm được thì tốt, chưa làm được cũng không sao cả. Bạn làm được cái nào tính cái đó. Hôm nay bạn không mắng người khác, hôm nay chính là tu được một ngày “không ác khẩu". Ngày mai bạn mắng người, ngày mai không tính. Ngày mốt bạn lại không mắng, ngày mốt lại được ghi nhận.
4. Ba cái hố chết người
Nhằm tránh cho có người muốn thực hành 10 thiện nghiệp nhưng lại thấy bị cản trở do phát sinh những lo âu, phiền muộn khác, các bạn cần để ý tới 3 cái hố (điểm khó khăn) này.
- Cái hố thứ nhất - Lo về điểm số công đức: "Hôm nay mình còn thiếu 1 điều chưa làm", "Có phải công đức của mình không đủ không". Bạn cần nhớ, điểm xuất phát của 10 thiện nghiệp không phải là tích công đức, mà là làm những việc 1 con người nên làm. Bạn biến việc nên làm thành món hàng để đổi lấy phúc báo thì cái tâm tham của bạn coi như tu công cốc.
- Cái hố thứ hai - Tự cao về đạo đức: "Bạn nhìn cái người kia kìa, vẫn còn sát sinh ăn thịt, tôi đã ăn chay 10 năm rồi." Bạn tu được không sát sinh, nhưng kết quả là trên người người khác, bạn lại "sát phạt" người ta, thiếu sự tôn trọng và khiêm tốn. Đó gọi là tu Phật mà hóa ra tu Ma rồi!
- Cái hố thứ ba - Bỏ qua Ý nghiệp: Nhiều người coi 10 thiện nghiệp như một quy chuẩn hành vi, miệng không nói lời khó nghe, thân không trộm không giết, thế là xong xuôi. Nhưng Đức Phật đã dạy, 3 ý nghiệp (không tham, không sân, không si) mới là gốc rễ. Bề ngoài bạn không mắng người, nhưng trong lòng bạn đã hỏi thăm 18 đời tổ tông người ta rồi, đó không tính là "Không ác khẩu". Miệng bạn khép rồi, nhưng tâm bạn chưa khép.
5. Tinh hoa của 10 thiện nghiệp
Toàn bộ tinh hoa của 10 thiện nghiệp này nằm ẩn trong 1 thứ tự sắp xếp mà nhiều người không chú ý đến.
Số "10" trong 10 thiện nghiệp: Thân 3, Khẩu 4, Ý 3. Tu Thân trước, rồi tu Khẩu, cuối cùng mới tu Tâm. Tại sao không làm ngược lại? Tu Tâm trước rồi mới tu Thân? Bởi vì tâm quá khó tu.
Bạn bảo một người mới nhập môn "không tham, không sân, không si", người đó không làm được đâu. Cái suy nghĩ "mình không được giận" trong lòng người đó bản thân nó đã là "tham" rồi, chính là “tham" một trạng thái "không giận".
Cho nên sự sắp đặt của Đức Phật rất vi diệu, bắt đầu từ cơ thể trước. Tay bạn không đánh bậy, không trộm bậy, không chạm bậy, đó là “Thân 3”. Bạn kiểm soát được cơ thể mình rồi, tiếp theo kiểm soát cái miệng, không nói bậy, không đâm thọc, không mắng chửi, không nói nhảm, đó là “Khẩu 4”. Miệng đóng lại rồi, cuối cùng mới đến Tâm, không tham, không sân, không si, đó là “Ý 3”. Từ ngoài vào trong. Từ thô đến mịn, như vậy sẽ dễ dàng thực hành hơn.
10 thiện nghiệp ai cũng làm được này là chiếc thang. Bạn bước lên nó, từng bước một đi từ việc "làm một người tốt" cho đến việc "nhận biết tâm mình". Rất đủ để dùng cho cả một đời người rồi đó!