(Lichngaytot.com) Dân gian coi tháng Chạp là tháng củ mật, dễ xảy ra nhiều chuyện không may. Để hóa giải điều này, người xưa truyền lại tục “ngoạm tai” để xả xui cầu bình an mà không phải ai cũng biết.
1. Tục ngoạm tai mùng 1 tháng Chạp là gì?
Tục ngoạm tai mùng 1 tháng Chạp (tiếng Hán gọi là 咬灾) nghĩa là "cắn đi tai ương", là một phong tục dân gian truyền thống được thực hiện ngay ngày đầu tiên của tháng cuối cùng năm âm lịch, tức tháng Chạp.
Nghe “ngoạm tai” có vẻ kỳ lạ, nhưng thực chất tên gọi này chính là chỉ việc ăn các món đồ rang khô (chủ yếu là các loại hạt) như đậu nành rang, lạc rang, ngô rang (bắp rang) hoặc hạt hướng dương, hạt dẻ.
Khi ăn, việc dùng răng cắn các loại hạt này tạo ra tiếng kêu "rắc rắc" giòn tan, ngụ ý cắn tan mọi điều không thuận lợi trong suốt một năm qua hoặc "nhai nát" những điều xui xẻo, rủi ro của năm cũ, dọn đường cho một năm mới hanh thông.
2. Nguồn gốc cảm động từ tục “ngoạm tai”
Không phải ngẫu nhiên mà đồ rang lại trở thành linh hồn của tục ngoạm tai mùng 1 tháng Chạp. Phong tục này gắn liền với truyền thuyết về lòng nhân ái, truyền thuyết Hắc Long.
Tương truyền ngày xưa có một năm đại hạn, hoa màu chết khô, người dân lầm than. Có một con Hắc Long (rồng đen) thương xót dân chúng nên đã tự ý làm trái thiên quy để giáng mưa xuống.
Kết quả, nó bị Ngọc Hoàng đè dưới chân núi Thái Hành và hạ lệnh: "Muốn Hắc Long nhìn thấy ánh mặt trời, trừ phi đậu vàng nở hoa".
Người dân lo lắng cuống cuồng, đi khắp nơi tìm loại "đậu vàng" có thể nở hoa. Cho đến một ngày, một ông cụ thấy cháu mình ăn ngô rang (ngô vàng), những hạt ngô vàng óng sau khi rang thì nổ tung thành hoa trắng.
Ông chợt bừng tỉnh: Đây chẳng phải là "đậu vàng nở hoa" sao? Thế là nhà nhà bắt đầu rang ngô, dâng hương cầu khẩn. Vì tin tức lan truyền vào đúng dịp đầu tháng Chạp, nên nhiều nhà đã chọn ngày mùng 1 để rang đồ, từ đó phong tục này cứ thế truyền từ đời này sang đời khác.
Xem thêm: Tháng Chạp chính là tháng Củ mật
Xem thêm: Tháng Chạp chính là tháng Củ mật
3. Ý nghĩa sâu sắc của tục ngoạm tai
Tại sao dù giàu hay nghèo, người ta vẫn nhắc nhau thực hiện tục lệ này? Câu trả lời nằm ở 3 giá trị cốt lõi:
- Xua đuổi vận hạn
Chữ "Ngoạm" (cắn) thể hiện sự chủ động của con người trong việc loại bỏ những điều không may. Tiếng nổ giòn của đồ rang tượng trưng cho sự vui vẻ, khởi sắc và hanh thông.
- Cầu mong vụ mùa bội thu:
Ở nhiều vùng, người ta cho các loại ngũ cốc vào rang và quan sát loại ngũ cốc nào nổ to hơn để dự đoán loại cây trồng đó sẽ đại thắng trong năm tới. Vì thế, điều này còn thể hiện ước muốn của người xưa về một năm mùa màng bội thu.
- Gắn kết tình thân:
Trong cái lạnh se sắt của tháng Chạp, cả gia đình quây quần bên bếp lửa, cùng chờ đợi mẻ đậu rang (hạt rang nói chung) nóng hổi tạo không khí vui tươi, hạnh phúc, gắn kết tình thân.
4. Cách thực hiện tục ngoạm tai đơn giản tại nhà
Bạn không cần chuẩn bị mâm cao cỗ đầy, giá trị của tục ngoạm tai mùng 1 tháng Chạp nằm ở tấm lòng và sự hiện diện của các thành viên.
Ngay trong ngày mùng 1 tháng Chạp, bạn có thể chuẩn bị 1 số loại hạt ngũ cốc như đậu nành, lạc, ngô, hạt điều, hạt hướng dương, hạt dẻ… và tiến hành rang khô theo sở thích. Tiếng hạt rang giòn, nở tanh tách, mọi người quây quần bên nhau cắn hạt, âm thanh giòn giã ấy vang lên chính là lúc niềm vui và may mắn đang đến với ngôi nhà của bạn.
Tục ngoạm tai mùng 1 tháng Chạp tuy là phong tục mang đậm bản sắc vùng miền, nhưng đó cũng là một minh chứng cho thấy: Hạnh phúc đôi khi chỉ đến từ những điều bình dị nhất. Một nắm đậu rang, một tiếng cười giòn tan cũng đủ để xua tan mệt mỏi của cả một năm vất vả.
Quan trọng hơn, quá trình cả gia đình quây quần bên chảo đồ rang là cơ hội tuyệt vời để tăng cường tình cảm. Người lớn vừa đảo bếp vừa kể chuyện xưa, trẻ con nhảy nhót quanh lò chờ miếng giòn ngọt đầu tiên. Hình ảnh đó chính là diện mạo sống động nhất của hương vị Tết, hương vị sum vầy.
Tháng Chạp này, dù bận rộn đến mấy, vào ngày mùng 1 đầu tháng, hãy bóc cho cha mẹ vài hạt lạc, đưa cho con trẻ một bát bắp rang, nói với gia đình một câu: "Cắn đi những điều không thuận, chào đón năm mới bình an" nhé.
Tin hay dành cho bạn:
>> Điều nên và không nên làm cuối tháng Chạp, nhất định phải lưu tâm để may mắn ngập tràn