(Lichngaytot.com) Không ít người giữ thói quen chỉ chọn những quả đã chín, mềm ngọt để dâng lên ban thờ theo quan niệm trần sao âm vậy. Dưới góc nhìn chuyên gia, như vậy có thực sự đúng hay không?
Trong nghi lễ thờ cúng của người Việt, việc chuẩn bị đồ lễ luôn được thực hiện với sự cẩn trọng cao nhất, trong đó không thể thiếu là các loại trái cây.
Không ít người giữ thói quen chỉ chọn những quả đã chín, mềm ngọt để dâng lên ban thờ theo quan niệm trần sao âm vậy.
Tuy nhiên, theo thạc sĩ Việt Nam học Trần Thị Kim Hoa, chuyên gia văn hóa, đây là một sự hiểu lầm về bản chất của nghi lễ. Hãy cùng lắng nghe những phân tích sâu sắc từ chuyên gia văn hóa để có cái nhìn đúng đắn nhất về vấn đề này.
1. Quan niệm "trần sao âm vậy" và những hiểu lầm phổ biến
Nhiều người có thói quen chỉ lựa chọn những loại trái cây đã chín mềm để dâng cúng vì cho rằng quả xanh không ăn được. Đây là góc nhìn dựa trên nhu cầu của người sống áp đặt lên thế giới tâm linh theo kiểu “trần sao âm vậy”.
Theo bà Hoa: "Nếu thần linh hay tổ tiên thực sự hiện về “ăn” vật chất như người phàm thì chắc chắn con cháu sẽ hoảng sợ chứ không dám thờ cúng nữa".
Thần linh không “ăn” theo cách của người trần. Thực tế, các bậc bề trên và tổ tiên thụ hưởng lễ vật thông qua "hương, hoa, sắc, khí" và quan trọng nhất là tâm thành kính của người hành lễ. Quả xanh hay chín lúc này chỉ là phương tiện để biểu đạt lòng biết ơn, không phải là món ăn để giải quyết nhu cầu vật lý. Do đó, độ chín của quả không phải là yếu tố quyết định sự chứng giám của bề trên.
Xem thêm: Vì sao phải chọn chuối số lẻ để cúng?
Xem thêm: Vì sao phải chọn chuối số lẻ để cúng?
2. Quả xanh hay chín đều là kết tinh của đất trời
Trong nền văn minh nông nghiệp lúa nước, thờ cúng là hành động báo đáp trời đất và tổ tiên đã ban cho mưa thuận gió hòa để mùa màng được bội thu. Vì thế, những gì con người dâng lên là thành quả lao động, là sản vật tự nhiên.
Dù quả xanh hay quả chín, đó đều là sự kết tinh của thời gian, công sức và khí tụ của đất trời.
Một quả xanh ngắt hái từ vườn nhà dâng lên với lòng thành kính vẫn giá trị hơn mâm quả chín mọng đắt tiền nhưng được bày biện một cách hời hợt, vô tâm.
Vị chuyên gia này khẳng định, trong thờ cúng không có quy định cứng nhắc cấm dâng quả xanh. Thậm chí trong mâm ngũ quả ngày Tết truyền thống, nải chuối xanh là vật phẩm quan trọng nhất để nâng đỡ các loại quả khác, tượng trưng cho sự bao bọc và hành Mộc, dù nó chưa thể ăn được ngay.
3. Góc nhìn khác về chọn quả xanh dâng lễ cúng
Việc chọn quả xanh để bày biện trên bàn thờ còn dựa vào một số nguyên tắc khác ngoài góc nhìn tâm linh.
Về mặt khoa học và thẩm mỹ
Dưới góc nhìn khoa học, khí ethylene tỏa ra từ quả chín (như táo, chuối chín) và hương khói làm các quả khác chín nhanh và nhanh hỏng hơn trong không gian hẹp, ấm cúng của phòng thờ.
Do đó chọn quả xanh là giải pháp để giữ mâm lễ đẹp lâu, bền màu trong suốt thời gian dài hành lễ.
Về mặt phong thủy ngũ hành
Màu sắc của trái cây đại diện cho các hành trong Ngũ hành:
- Màu xanh: Thuộc hành Mộc (biểu tượng cho mùa Xuân, sự sinh sôi).
- Màu đỏ: Thuộc hành Hỏa (biểu tượng cho mùa Hạ)
- Màu vàng: Thuộc hành Thổ (biểu tượng cho mùa Thu).
Sự kết hợp hài hòa giữa quả xanh và quả chín tạo nên sự cân bằng về ngũ hành, về năng lượng, tốt cho phong thủy hơn là chỉ sử dụng toàn bộ quả chín (màu nóng).
4. Những lưu ý quan trọng khi chọn quả thắp hương
Dù câu trả lời cho việc nên thắp hương quả xanh hay quả chín là "cả hai đều được", nhưng gia chủ vẫn cần tuân thủ các nguyên tắc sau để tránh phạm kỵ:
- Không chọn quả quá chín: Quả chín nẫu, mềm dễ thu hút côn trùng, nhanh hỏng, gây mất vệ sinh và sự trang nghiêm của nơi thờ tự.
- Ưu tiên xanh nhưng già quả: Quả xanh nhưng già quả, căng mọng, có thể tiếp tục chín trên ban thờ là lựa chọn tốt nhất, vì nó thể hiện sự tiếp nối và dòng chảy không ngừng của thời gian.
- Thái độ quan trọng hơn lễ vật: "Ít hay nhiều, xanh hay chín không quan trọng bằng thái độ hành lễ. Một quả dâng lên đúng lúc, đúng tâm, đặt ngay ngắn trên ban thờ vẫn là đúng lễ", chuyên gia nói.
Tóm lại, nên thắp hương quả xanh hay quả chín phụ thuộc vào hoàn cảnh và sự lựa chọn của gia chủ, miễn là đảm bảo sự tươi mới và tấm lòng thành kính là được.