(Lichngaytot.com) Hiểu vì sao Đức Phật từ chối kéo dài tuổi thọ, chúng ta mới biết rằng đằng sau quyết định ấy giấu kín trí tuệ sinh tử sâu sắc và lựa chọn của Ngài đã hé lộ chân lý tu hành quan trọng cho hậu thế.
Mục lục (Ẩn/Hiện)Trong kinh điển Phật giáo có ghi lại một câu chuyện vô cùng cảm động và chấn động lòng người: Khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sắp nhập Niết Bàn, với thần thông quảng đại, Ngài hoàn toàn có thể dùng phép thuật để kéo dài tuổi thọ, tiếp tục ở lại thế gian thuyết pháp độ sinh.
1. Những tâm sự cuối đời của Đức Phật
 |
Vì sao Đức Phật từ chối kéo dài tuổi thọ? |
1.1 Giọt nước mắt của A Nan và sự xuất hiện của Ma Vương
Chuyện xảy ra vào năm cuối cùng Đức Phật còn tại thế. Khi ấy, Ngài đã 80 tuổi, thân thể ngày một suy yếu. Dù vậy, Ngài vẫn không quản ngại nhọc nhằn, đi khắp nơi thuyết pháp độ hóa chúng sinh.
Một ngày nọ, Đức Phật đến Tinh xá Trúc Lâm ngoài thành Tỳ Xá Ly (Vaishali) và an trú tại đây. Tôn giả A Nan với vai trò là thị giả, luôn túc trực chăm sóc Thế Tôn không rời một bước. Tôn giả nhận ra thân thể Ngài yếu hơn trước rất nhiều, bước đi cũng đã có phần nặng nhọc.
Một ngày nọ, Đức Phật đến Tinh xá Trúc Lâm ngoài thành Tỳ Xá Ly (Vaishali) và an trú tại đây. Tôn giả A Nan với vai trò là thị giả, luôn túc trực chăm sóc Thế Tôn không rời một bước. Tôn giả nhận ra thân thể Ngài yếu hơn trước rất nhiều, bước đi cũng đã có phần nặng nhọc.
Ma vương Ba Tuần (Mara) xuất hiện, nhắc lại lời hứa năm xưa rằng Đức Phật sẽ nhập Niết Bàn khi bốn chúng đệ tử đã tự đứng vững. Đức Phật gật đầu xác nhận thời khắc đó đã đến. Đức Phật gật đầu:
- Ba Tuần, ngươi nói đúng. Ta quả thực từng hứa với ngươi điều đó. Giờ đây thời khắc ấy đã đến.
Đứng ở đằng xa, A Nan nghe thấy cuộc trò chuyện thì chấn động cả người. Tôn giả vội vã chạy lại, nước mắt lưng chừng rơi xuống:
- Thưa Đức Thế Tôn, Ngài không thể nhập Niết Bàn! Thế gian vẫn còn bao chúng sinh cần Ngài độ hóa. Hơn nữa, Ngài có thần thông quảng đại, hoàn toàn có thể kéo dài tuổi thọ để ở lại mà!"
Đức Phật từ mẫn nhìn A Nan, đưa tay nhẹ nhàng xoa đầu đệ tử:
- A Nan, đừng khóc. Con theo Ta bao nhiêu năm qua, lẽ nào vẫn chưa hiểu chân lý về sinh tử sao?
A Nan ngẩng gương mặt đầm đìa nước mắt:
- Thế Tôn, con biết vạn vật đều là vô thường. Nhưng tuy sắc thân Ngài già đi, thần thông của Ngài vẫn giữ được Ngài ở lại. Vì để độ thêm nhiều chúng sinh, tại sao Ngài lại không dùng đến năng lực ấy?
Lúc này, các đại đệ tử khác như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ca Diếp... nghe tin cũng vội vàng tìm đến, ai nấy đều lộ rõ sự lưu luyến và nghi hoặc.
Tôn giả Xá Lợi Phất chắp tay kính cẩn:
- Thưa Thế Tôn, con cũng có cùng thắc mắc. Ngài có đủ mọi thần thông, dời núi lấp biển, phân thân muôn vạn, vì sao đối với việc kéo dài tuổi thọ Ngài lại từ bỏ không dùng?
Đức Phật không đáp ngay, Ngài giữ im lặng trong đêm thanh tịnh, chuẩn bị giảng giải đạo lý thâm sâu về sinh tử và vô thường cho các đệ tử.
1.2 Vì sao Đức Phật từ chối dùng thần thông?
Đức Phật đứng dậy, chậm rãi đi về phía Tịnh Xá, tọa chẩn trên pháp tòa, ánh mắt từ bi lướt qua từng gương mặt, ôn tồn cất lời:
- Các đệ tử của Ta, Ta không dùng thần thông kéo dài tuổi thọ là để để lại cho các con, và cho tất cả chúng sinh sau này, một bài học quan trọng nhất, ý nghĩa thực sự của sinh tử tự tại. Nhiều người lầm tưởng rằng, có thể dùng thần thông điều khiển sống chết, muốn sống thì sống, muốn chết thì chết, đó mới là tự tại. Nhưng hiểu như vậy là sai hoàn toàn.
Sinh tử tự tại chân thật không phải là dựa dẫm vào thần thông, mà là sự thấu suốt bản chất của sinh tử. Khi con thực sự hiểu ra thực tướng của sinh tử, con sẽ biết rằng chấp trước vào việc kéo dài tuổi thọ, bản thân nó đã là một sự trói buộc rồi."
Tôn giả Xá Lợi Phất hỏi:
- Thưa Đức Thế Tôn, vậy thực tướng của sinh tử là gì?
- Thưa Đức Thế Tôn, vậy thực tướng của sinh tử là gì?
Đức Phật đáp:
- Sinh tử chỉ là hiện tượng, không phải thực tướng. Giống như ba trạng thái của nước: Băng tan thành nước, nước bốc hơi thành hơi, hơi lại ngưng tụ thành nước, bản chất của nó vẫn không thay đổi.
Thân thể con người có sinh, lão, bệnh, tử, nhưng thực ra thì chưa từng sinh, cũng chưa từng diệt. Nếu Ta dùng thần thông để sống lâu hơn, chẳng khác nào bảo với các con rằng Ta vẫn chưa vượt qua được sự chấp trước vào sắc thân này. Nếu Ta còn sợ chết, còn luyến tiếc thế gian, thì làm sao Ta có thể dạy các con vượt qua sinh tử để đạt được giải thoát thực sự?
A Nan bừng tỉnh, nhưng mắt vẫn hoen lệ:
- Nhưng Thế Tôn ơi, chúng sinh vẫn cần Ngài độ hóa mà!
- Nhưng Thế Tôn ơi, chúng sinh vẫn cần Ngài độ hóa mà!
Đức Phật từ bi nói:
- A Nan, con vẫn chưa hiểu sao? Sự độ hóa chân thật không nằm ở việc sắc thân Ta ở lại bao lâu, mà ở chỗ pháp thân Tuệ Mệnh ta để lại được truyền thừa bao xa.
Nếu các đệ tử cứ mãi phụ thuộc vào sắc thân của Ta, các con sẽ không bao giờ thực sự tự lập, không thể trở thành chỗ dựa cho chúng sinh. Sự nhập Niết Bàn của Ta chính là lòng từ bi lớn nhất dành cho các con: Nó ép các con phải trưởng thành, phải tự mình gánh vác trách nhiệm gieo rắc mầm pháp.
1.3 Tu hành không phải để trốn chạy vô thường
 |
- Thế Tôn, ý Ngài là Ngài chọn nhập Niết Bàn tự nhiên để rèn luyện tính độc lập cho chúng con?"
Đức Phật gật đầu:
- Không chỉ có vậy. Sự ra đi của Ta còn gửi đến chúng sinh một chân lý: Dù là Phật, cũng phải thị hiện quy luật sinh - lão - bệnh - tử. Điều đó chứng minh rằng ở thế giới Ta Bà này, không có gì là vĩnh hằng bất biến.
- Nếu Ta dùng thần thông sống hàng ngàn hàng vạn năm, chúng sinh sẽ nảy sinh ảo tưởng: Cho rằng chỉ cần có thần thông là trốn tránh được vô thường. Nhưng đó là điều không thể.
Tu hành chân chính không phải là trốn chạy vô thường, mà là chấp nhận vô thường, và tìm ra chân lý bất biến ngay trong chính sự vô thường ấy. Chân lý bất biến đó chính là bản tính chân thật, là Phật tính vốn sẵn có trong mỗi con người."*
Tôn giả Ca Diếp thở dài cảm phục:
- Thế Tôn, con đã hiểu rồi. Ngài đang dùng chính sự nhập Niết Bàn của mình để thị hiện cho chúng con thế nào gọi là đừng để tâm mắc líu vào bất cứ đâu.
- Thế Tôn, con đã hiểu rồi. Ngài đang dùng chính sự nhập Niết Bàn của mình để thị hiện cho chúng con thế nào gọi là đừng để tâm mắc líu vào bất cứ đâu.
Đức Phật mỉm cười:
- Ca Diếp, con ngộ rất sâu. Đúng vậy, ngay cả khi đối mặt với cái chết, tâm cũng không nên có chút chấp trước nào. Cái chết chỉ là một quá trình, tự nhiên như việc cởi bỏ chiếc áo cũ để khoác lên mình chiếc áo mới mà thôi.
Ta không dùng thần thông kéo dài thọ mạng là muốn nhắn nhủ: Thần thông không phải là mục đích của tu hành, Trí Tuệ mới là mục đích. Nhiều người tu hành mải mê đuổi theo thần thông, ngỡ rằng có thần thông là có tất cả.
Nhưng thần thông chỉ là sản phẩm phụ. Nếu chấp vào nó, nó sẽ trở thành chướng ngại cho sự giải thoát. Ta muốn nhắn nhủ: Dù sở hữu mọi thần thông, cũng phải biết buông bỏ. Đó mới là Đại Tự Tại.
Nhưng thần thông chỉ là sản phẩm phụ. Nếu chấp vào nó, nó sẽ trở thành chướng ngại cho sự giải thoát. Ta muốn nhắn nhủ: Dù sở hữu mọi thần thông, cũng phải biết buông bỏ. Đó mới là Đại Tự Tại.
Đức Phật nhìn bao quát các đệ tử lần cuối:
- Nếu Ta không nhập Niết Bàn, hậu thế sẽ sinh tâm ỷ lại, lúc nào cũng trông chờ Phật xuất hiện để giải quyết mọi chuyện. Nhưng mỗi chúng sinh phải tự chịu trách nhiệm cho sự giải thoát của chính mình.
Hãy nhớ lấy: Tự mình làm chỗ dựa cho chính mình, lấy Chánh pháp làm chỗ dựa, không dựa vào đâu khác. Ta chỉ là người thức tỉnh vinh quang sẵn có trong các con, chứ không thể làm chiếc gậy chống cho các con mãi mãi."*
Đêm đã về khuya, nhưng không một ai muốn rời đi. Tất cả đều chấn động trước tình thương và trí tuệ bao la ấy.
Đức Phật khép lại lời khai thị:
- Ta sắp nhập Niết Bàn, nhưng hãy nhớ rằng, Pháp thân của Ta không bao giờ mất đi. Khi các con thực sự chứng ngộ, các con sẽ thấy Ta chưa từng đến, cũng chưa từng đi. Sinh tử chỉ là ảo ảnh, Pháp tính mới là chân thật.
Ba tháng sau, dưới hai cây Ta La (Sal) ở Câu Thi Na, Đức Phật nhập Niết Bàn, lặng lẽ ra đi như một người bình thường. Nhưng thị hiện ấy đã trở thành di sản vô giá cho toàn thể người tu hành qua muôn đời.
2. Bài học quan trọng từ việc Đức Phật rời cõi tạm
Hiểu được vì sao Đức Phật từ chối kéo dài tuổi thọ chúng ta có thể thấy sự lựa chọn lặng lẽ ấy chính là bài pháp cuối cùng bằng hành động (thân giáo), để lại di sản vô giá cho muôn đời người tu hành.
Tu hành không phải là trốn chạy vô thường, mà là tìm ra chân lý bất biến ngay trong chính sự vô thường; không phải mãi mãi phụ thuộc vào người Thầy, mà là tự mình thắp lên ngọn đèn cho chính mình.
Sự "sinh tử tự tại" chân thật không phải là dựa vào thần thông để kéo dài thọ mạng, mà là vượt lên trên sự chấp trước vào sống - chết, chứng ngộ bản tính vĩnh hằng.
Đức Phật không biến thân xác vật lý của Ngài thành một ngoại lệ. Quy luật chung của vũ trụ: Bất kỳ cái gì có sinh thì phải có diệt, có hợp thì phải có tan (Thành - Trụ - Hoại - Diệt).
Nếu Đức Phật dùng thần thông để sống mãi hay kéo dài tuổi thọ, Ngài sẽ vô tình tạo ra sự mâu thuẫn với chính chân lý Vô thường mà Ngài đã thuyết giảng suốt 45 năm.
Sự ra đi bình dị khẳng định: Giáo pháp của Phật là sự thật khách quan của vũ trụ, không ngoại trừ bất kỳ ai.
Hơn nữa, Ngài nhìn thấy rõ nguy cơ lớn nhất đối với người tu hành là sa vào bẫy của thần thông và sự lệ thuộc vào người thầy. Nếu dùng thần thông để chống lại sự già yếu, thần thông sẽ biến thành công cụ né tránh thực tại. Còn nếu Phật ở lại mãi mãi, đệ tử sẽ tiếp tục sống trong sự che chở, lười biếng tu tập. Sự ra đi của Ngài buộc Tăng đoàn phải đối diện với thực tại, tự mình nỗ lực thắp đuốc lên mà đi.
Tu hành không phải là trốn chạy vô thường, mà là tìm ra chân lý bất biến ngay trong chính sự vô thường; không phải mãi mãi phụ thuộc vào người Thầy, mà là tự mình thắp lên ngọn đèn cho chính mình.
Sự "sinh tử tự tại" chân thật không phải là dựa vào thần thông để kéo dài thọ mạng, mà là vượt lên trên sự chấp trước vào sống - chết, chứng ngộ bản tính vĩnh hằng.
Đức Phật không biến thân xác vật lý của Ngài thành một ngoại lệ. Quy luật chung của vũ trụ: Bất kỳ cái gì có sinh thì phải có diệt, có hợp thì phải có tan (Thành - Trụ - Hoại - Diệt).
Nếu Đức Phật dùng thần thông để sống mãi hay kéo dài tuổi thọ, Ngài sẽ vô tình tạo ra sự mâu thuẫn với chính chân lý Vô thường mà Ngài đã thuyết giảng suốt 45 năm.
Sự ra đi bình dị khẳng định: Giáo pháp của Phật là sự thật khách quan của vũ trụ, không ngoại trừ bất kỳ ai.
Hơn nữa, Ngài nhìn thấy rõ nguy cơ lớn nhất đối với người tu hành là sa vào bẫy của thần thông và sự lệ thuộc vào người thầy. Nếu dùng thần thông để chống lại sự già yếu, thần thông sẽ biến thành công cụ né tránh thực tại. Còn nếu Phật ở lại mãi mãi, đệ tử sẽ tiếp tục sống trong sự che chở, lười biếng tu tập. Sự ra đi của Ngài buộc Tăng đoàn phải đối diện với thực tại, tự mình nỗ lực thắp đuốc lên mà đi.
Bằng cách ra đi như một con người bình thường cũng chịu đau đớn của bệnh tật, cũng mang thân xác già yếu Đức Phật thu hẹp khoảng cách giữa một vị Giác ngộ và chúng sinh: Ai cũng có thể đạt đến Niết bàn.
Ngài cho thấy Ngài xuất thân là một con người, tu hành như một con người và ra đi như một con người. Niết bàn không phải là đặc quyền thần thánh, mà là trạng thái tâm can thanh tịnh bất kỳ ai cũng có thể chạm tới.
Xem thêm tin liên quan cùng chuyên mục:
