(Lichngaytot.com) Tu tập không phải làm thêm vào mà là lau đi bên ngoài, thế nên chúng ta không cần đi đâu xa để tìm "kho báu" mà nó nằm ngay trong chính bản thân mỗi người, chỉ là chúng ta đang để bùn đấp che lấp vàng của chính mình mà thôi.
Người xưa nói: "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh, chuyển ba mươi hai tướng, nhập vào trong thân của tất cả chúng sinh." Như Lai là vị giác ngộ; Tạng nghĩa là thai tạng, là kho báu. Gộp lại, đó chính là "vốn liếng giác ngộ", là sự sáng suốt vốn sẵn có trong tâm mỗi người, là khả năng có thể đạt đến cảnh giới đó.
Câu nói trên làm nghĩa rằng, cái vốn liếng này bản chất vốn sạch sẽ, có đủ ba mươi hai tướng trang nghiêm và tồn tại bên trong mỗi con người. Điều này có nghĩa là mọi người vốn dĩ đã có sẵn cái vốn liếng này, vốn dĩ đều có thể đạt tới cảnh giới đó.
Câu nói trên làm nghĩa rằng, cái vốn liếng này bản chất vốn sạch sẽ, có đủ ba mươi hai tướng trang nghiêm và tồn tại bên trong mỗi con người. Điều này có nghĩa là mọi người vốn dĩ đã có sẵn cái vốn liếng này, vốn dĩ đều có thể đạt tới cảnh giới đó.
![]() |
Tu tập không phải làm thêm vào mà là lau đi bên ngoài |
1. Chúng ta đều là vVàng đang bị đất cát che lấp
Người xưa còn nói, tuy cái vốn liếng này tự tính thanh tịnh, nhưng lại bị sự mơ hồ, tắc nghẽn và những dấu vết từ hành vi trong quá khứ che lấp, khiến con người không thấy được nó.
Cũng giống như vàng, bản chất của nó là sạch sẽ, nhưng khi bị đất cát vùi lấp thì người ta không thấy được ánh quang kim. Chỉ cần loại bỏ đất cát, ánh vàng sẽ tự nhiên lộ ra. Tương tự, gột rửa sạch những mơ hồ, tắc nghẽn và những vướng bận quá khứ, sự thanh tịnh của cái vốn liếng ấy sẽ tự nó lộ diện.
Tiếp đó, người xưa phân biệt rõ giữa "Như Lai tạng" và khái niệm "Thần Ngã" của ngoại đạo. Ngoại đạo cho rằng có một "Thần Ngã" vĩnh hằng, không đổi và là chủ tể của muôn vật.
Người xưa khẳng định: Như Lai tạng không phải là Thần Ngã.
Tuy Như Lai tạng tự tính thanh tịnh, nhưng nó không phải là cái vĩnh hằng bất biến, nó tùy thuộc vào duyên và có thể biến đổi.
Như Lai tạng cũng không phải là chủ tể của muôn vật, nó chỉ là khả năng đạt đến cảnh giới giác ngộ, chứ không phải một thực thể có thể thống trị tất cả.
Người xưa dạy rằng, sở dĩ nói đến "Như Lai tạng" là vì những kẻ ngoại đạo cứ bám chấp khăng khăng vào một cái "Thần Ngã".
Nếu ta nói thẳng là "Vô Ngã", họ sẽ sợ hãi và không thể tiếp nhận. Do đó, mượn tên gọi "Như Lai tạng" để diễn giải đạo lý "Vô Ngã". Như Lai tạng chính là Vô Ngã, là Không, là Thực Tướng của chư pháp.
Nếu ta nói thẳng là "Vô Ngã", họ sẽ sợ hãi và không thể tiếp nhận. Do đó, mượn tên gọi "Như Lai tạng" để diễn giải đạo lý "Vô Ngã". Như Lai tạng chính là Vô Ngã, là Không, là Thực Tướng của chư pháp.
Quan điểm này cực kỳ quan trọng. Nó giải thích rằng Như Lai tạng không phải là một thực thể, không phải là một cái "Tôi", mà là Vô Ngã, là Không.
Nói "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh" không phải là có một cái "Tôi" sạch sẽ đang tồn tại, mà là nói thực tướng của muôn pháp vốn dĩ đã thanh tịnh, vốn dĩ đã là Vô Ngã.
Nói "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh" không phải là có một cái "Tôi" sạch sẽ đang tồn tại, mà là nói thực tướng của muôn pháp vốn dĩ đã thanh tịnh, vốn dĩ đã là Vô Ngã.
2. Tu tập không phải làm thêm vào mà là lau đi bên ngoài
Thiền tông nói "Tức tâm tức Phật", "Minh tâm kiến tính" cũng chính là dựa trên nền tảng này. Tâm con người vốn dĩ đã là như vậy, vốn dĩ đã sạch sẽ, chỉ cần hiểu tâm thấy tính là có thể đến được bờ bên kia.
Dưới góc độ triết học: Điều này chạm đến bản chất của nhân tính. Nhân tính là thiện hay ác?
Mạnh Tử nói "Nhân chi sơ, tính bản thiện", còn Tuân Tử nói "Nhân chi sơ, tính bản ác", trong khi đó Cáo Tử lại nói "Tính vô thiện vô ác".
Khái niệm "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh" trong kinh có điểm tương đồng với thuyết Tính Thiện của Mạnh Tử, đều cho rằng nhân tính ban đầu vốn thiện, vốn sạch, chỉ là bị sự ô nhiễm hậu thiên che lấp.
Tuy nhiên, Như Lai tạng trong kinh còn triệt để hơn Mạnh Tử: Nó không chỉ nói nhân tính vốn thiện, mà còn nói nhân tính vốn dĩ đã tràn đầy trọn vẹn mọi điều tốt đẹp.
Mạnh Tử nói "Nhân chi sơ, tính bản thiện", còn Tuân Tử nói "Nhân chi sơ, tính bản ác", trong khi đó Cáo Tử lại nói "Tính vô thiện vô ác".
Khái niệm "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh" trong kinh có điểm tương đồng với thuyết Tính Thiện của Mạnh Tử, đều cho rằng nhân tính ban đầu vốn thiện, vốn sạch, chỉ là bị sự ô nhiễm hậu thiên che lấp.
Tuy nhiên, Như Lai tạng trong kinh còn triệt để hơn Mạnh Tử: Nó không chỉ nói nhân tính vốn thiện, mà còn nói nhân tính vốn dĩ đã tràn đầy trọn vẹn mọi điều tốt đẹp.
Dưới góc độ tu thân, quan niệm này tiếp thêm niềm tin rất lớn. Vì con người vốn đã có sẵn cái vốn liếng này, vốn có thể đạt tới giác ngộ, nên việc thực hành không phải là tìm kiếm bên ngoài mà là quay vào bên trong.
Đó là loại bỏ sự ô nhiễm đang che lấp cái vốn liếng ấy, để ánh sáng của nó được hé lộ. Đây mới là ý nghĩa thực sự của tu hành, không phải là cộng thêm cái gì, mà là bớt đi cái gì, không phải là thu nhận cái gì, mà là buông bỏ cái gì.
Đó là loại bỏ sự ô nhiễm đang che lấp cái vốn liếng ấy, để ánh sáng của nó được hé lộ. Đây mới là ý nghĩa thực sự của tu hành, không phải là cộng thêm cái gì, mà là bớt đi cái gì, không phải là thu nhận cái gì, mà là buông bỏ cái gì.
![]() |
3. Các tông phái cũng từ đây mà phát triển
Ý tưởng về "cái vốn liếng này" trong Đại thừa Phật giáo cũng có những cách hiểu khác nhau, có tông phái hiểu đó là một bản thể tồn tại thực sự, gọi là "Chân thường duy tâm". Có tông phái lại hiểu đó là một cách nói khác của Tính Không, gọi là "Tính không duy tâm".
Quan điểm của bộ kinh này gần với cách hiểu thứ hai hơn, Như Lai tạng chính là Vô Ngã, là Không, là Thực Tướng của chư pháp, chứ không phải có một bản thể tồn tại thực sự tên là Như Lai tạng.
Tư tưởng này cũng có điểm tương đồng với tư tưởng Đạo gia Trung Quốc. Đạo gia nói về "Đạo", về "Tự nhiên", về "Vô vi".
Bộ kinh này nói về "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh", "Rời xa vọng tưởng", "Vô sở đắc". Cả hai đều nhấn mạnh việc quay về bản nguyên, quay về tự nhiên, quay về sự thanh tịnh.
Bộ kinh này nói về "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh", "Rời xa vọng tưởng", "Vô sở đắc". Cả hai đều nhấn mạnh việc quay về bản nguyên, quay về tự nhiên, quay về sự thanh tịnh.
Thiền tông nói "Tức tâm tức Phật", "Minh tâm kiến tính", "Kiến tính thành Phật" đều dựa trên ý tưởng này. Lục tổ Huệ Năng có câu kệ: "Bồ đề bản vô thọ, Minh kính diệc phi đài, Bản lai vô nhất vật, Hà xứ nhạ trần ai."
Bài kệ này chính là sự thể hiện tuyệt vời nhất cho "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh", tâm người vốn dĩ sạch sẽ, vốn dĩ là như thế, chỉ bị bụi mờ vọng tưởng che lấp. Chùi sạch bụi bặm là thấy lại tự tính.
Bài kệ này chính là sự thể hiện tuyệt vời nhất cho "Như Lai tạng tự tính thanh tịnh", tâm người vốn dĩ sạch sẽ, vốn dĩ là như thế, chỉ bị bụi mờ vọng tưởng che lấp. Chùi sạch bụi bặm là thấy lại tự tính.
Tịnh Độ tông nói "Tự tính Di Đà, Duy tâm Tịnh Độ", nghĩa là Đức Phật A Di Đà chính là tự tính của con người, Tây Phương Tịnh Độ chính là tự tâm của con người. Điều này cũng dựa trên cùng một nguyên lý.
Mật tông nói "Tức thân thành Phật", "Tam mật tương ưng" cũng từ nền tảng này, thân thể, ngôn ngữ và tâm trí của con người vốn dĩ đã mang sẵn bản chất giác ngộ ấy.
Hoa Nghiêm tông nói "Nhất chân pháp giới", "Lý sự vô ngại", "Sự sự vô ngại". Nhất chân pháp giới chính là Như Lai tạng, còn Lý sự vô ngại chính là mối quan hệ giữa Như Lai tạng và muôn pháp. Sự sự vô ngại chính là sự dung thông của muôn pháp trong Như Lai tạng.
Thiên Thai tông nói "Nhất niệm tam thiên", "Tính cụ thiện ác". Đặc biệt, "Tính cụ thiện ác" là đóng góp độc đáo của Thiên Thai tông và là bước phát triển quan trọng của tư tưởng Như Lai tạng.
Dưới góc độ Phật giáo, tư tưởng này đã tạo nên ảnh hưởng sâu sắc đến mọi tông phái. Thiên Thai, Hoa Nghiêm, Thiền tông đều lấy tư tưởng Như Lai tạng làm nền tảng để xây dựng hệ thống của mình, vừa kế thừa Phật giáo Ấn Độ vừa kết hợp truyền thống văn hóa mỗi quốc gia để tạo nên nét đặc sắc riêng.
4. Điều cốt lõi đọng lại
Đạo lý nghe có vẻ phức tạp, nhưng đưa vào đời sống hàng ngày thì chỉ có 3 việc:
- Đừng tự coi nhẹ bản thân: Dưới nền nhà bạn có vàng giấu sẵn, bạn không biết nên vẫn lang thang xin ăn. Bạn vốn dĩ đã có sẵn cái vốn liếng quý giá đó.
- Tu tập không phải làm thêm vào mà là lau đi bên ngoài. Lau đi một chút, sáng ra một chút. Không phải là đạt được cái gì mới, mà là bỏ đi cái thừa thãi.
- Đừng nhầm lẫn giữa cái "Tôi" và "Cái vốn liếng": Cái vốn liếng ấy không phải là cái "Tôi" chấp thủ khăng khăng. Cái vốn liếng ấy là Vô Ngã, là Không.
Làm tốt những điều này, tâm trí sẽ tự nhiên sáng suốt, con người cũng bớt đi sự vô định, hư vắng.
"Như Lai tạng tự tính thanh tịnh" muốn nhắn ngủ bạn rằng: Dưới nền nhà bạn có vàng ẩn giấu, bạn không biết nên vẫn đi ăn xin khắp nơi.
Nhìn thấu được tầng nghĩa này không phải để bạn đi đào đất, mà là để bạn nhận ra bản thân vốn dĩ đã có sẵn cái vốn liếng ấy. Tu hành không phải là cố nạp thêm vào trong, mà là chăm chỉ lau sạch bên ngoài. Lau đi một chút, sáng thêm một chút.
Xem thêm tin liên quan cùng chuyên mục:
Xem thêm tin liên quan cùng chuyên mục:


