(Lichngaytot.com) Ý nghĩa sâu sắc của câu nói: Đạo cao thì an quyền cao thì nguy giúp con người định hướng bản thân vào giá trị đạo đức hơn là bất cứ khía cạnh nào khác trong cuộc sống của họ.
Trong Sử Ký của Tư Mã Thiên có một câu đáng suy ngẫm như sau: Đạo cao thì an, quyền cao thì nguy.
Tạm hiểu câu nói này đó là một người có được quyền thế càng cao thường có những quyết định ảnh hưởng tới rất nhiều, khiến cho họ dễ gặp rủi ro hơn người khác, cũng dễ gặp nguy hiểm hơn người.
Điều đó có nghĩa là càng người đang làm vị trí cao thì càng phải để ý tới khía cạnh đạo đức, càng phải nghiêm khắc lấy đó làm chuẩn tắc của bản thân mình.
1. Thận trọng với quyền thế cao
Có được địa vị quyền lực là niềm mơ ước của nhiều người nhưng ít ai biết rằng ở vị trí cao lại càng có nhiều cám dỗ khó lường. Vì thế, tuy quyền lực không xấu, nhưng dễ phạm sai lầm khó lường, nếu vướng tội thì tội lớn hơn người bình thường.
Một người có quyền uy nếu bản thân không ngừng cảnh tỉnh chính mình thì dễ mắc bẫy do chính địa vị của mình thu hút tới.
Một cá nhân sở hữu quyền lực càng lớn, càng phải đối mặt với thử thách đạo đức và lòng liêm chính càng cao. Họ thường sống trong toan tính, sợ bị đi những gì đang có, lo âu đề phòng bị lật đổ hoặc bị phát giác những sai phạm...
Chính những toan tính này khiến họ ăn không ngon, ngủ không yên, thậm chí từng bước lầm đường lạc lối, khó có cơ hội quay đầu sửa đổi.
Thực ra, có quyền có thế, dẫu cao bao nhiêu, có tài sản, dẫu nhiều bao nhiêu, đều không phải là điều xấu xa.
Điều đáng nói là xem đó là lẽ sống, chìm đắm trong những thứ cám bẫy, rồi làm điều xấu xa, tất không có kết cục tốt. Người không phạt thì còn có Trời phạt.
Một người có quyền uy nếu bản thân không ngừng cảnh tỉnh chính mình thì dễ mắc bẫy do chính địa vị của mình thu hút tới.
Một cá nhân sở hữu quyền lực càng lớn, càng phải đối mặt với thử thách đạo đức và lòng liêm chính càng cao. Họ thường sống trong toan tính, sợ bị đi những gì đang có, lo âu đề phòng bị lật đổ hoặc bị phát giác những sai phạm...
Chính những toan tính này khiến họ ăn không ngon, ngủ không yên, thậm chí từng bước lầm đường lạc lối, khó có cơ hội quay đầu sửa đổi.
Thực ra, có quyền có thế, dẫu cao bao nhiêu, có tài sản, dẫu nhiều bao nhiêu, đều không phải là điều xấu xa.
Điều đáng nói là xem đó là lẽ sống, chìm đắm trong những thứ cám bẫy, rồi làm điều xấu xa, tất không có kết cục tốt. Người không phạt thì còn có Trời phạt.
Về bản chất, quyền lực là cần thiết để duy trì trật tự xã hội một cách hiệu quả, không có gì sai, nhưng nếu nó nằm trong tay người không có đạo đức thì rất đáng sợ..
Không có quyền lực sẽ như rắn không đầu; không thể đưa ra các quyết sách lớn phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước.
Không có quyền lực sẽ như rắn không đầu; không thể đưa ra các quyết sách lớn phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước.
Tuy nhiên, chính vì mang trong mình sức mạnh và ảnh hưởng rất lớn nên quyền lực lại trở thành phép thử đối với nhân cách và bản lĩnh của người nắm giữ.
Nếu trong tay quyền uy nhỏ có thể dễ quản lý và trở nên gần gũi với mọi người, tuy nhiên khi có được quyền cao hơn thì sinh tâm kiêu ngạo, dần xa rời mọi người, thích thể hiện, dễ bị chi phối bởi lợi ích cá nhân, thậm chí bị cuốn vào vòng xoáy tham nhũng, lợi ích nhóm.
Quyền lực có thể mang lại sức mạnh và cơ hội để thay đổi xã hội, nhưng nếu không được kiểm soát nó sẽ khiến người ta tha hóa, từ bỏ những giá trị đạo đức.
Quyền lực trong tay kẻ không sáng suốt, chính trực sẽ là mối nguy hại cho muôn dân, những hành vi như lạm quyền, tham nhũng, đàn áp, dối trá... thường bắt nguồn từ sự buông thả trong việc kiểm soát bản thân trước cám dỗ ấy.
Thậm chí, quyền lực còn khiến con người nghĩ rằng mình tài giỏi, xuất sắc, hơn người, làm gì cũng đúng nên thiếu đi sự lắng nghe, soi xét bản thân, sẵn sàng làm những việc trái đạo lý.
Nếu trong tay quyền uy nhỏ có thể dễ quản lý và trở nên gần gũi với mọi người, tuy nhiên khi có được quyền cao hơn thì sinh tâm kiêu ngạo, dần xa rời mọi người, thích thể hiện, dễ bị chi phối bởi lợi ích cá nhân, thậm chí bị cuốn vào vòng xoáy tham nhũng, lợi ích nhóm.
Quyền lực có thể mang lại sức mạnh và cơ hội để thay đổi xã hội, nhưng nếu không được kiểm soát nó sẽ khiến người ta tha hóa, từ bỏ những giá trị đạo đức.
Quyền lực trong tay kẻ không sáng suốt, chính trực sẽ là mối nguy hại cho muôn dân, những hành vi như lạm quyền, tham nhũng, đàn áp, dối trá... thường bắt nguồn từ sự buông thả trong việc kiểm soát bản thân trước cám dỗ ấy.
Thậm chí, quyền lực còn khiến con người nghĩ rằng mình tài giỏi, xuất sắc, hơn người, làm gì cũng đúng nên thiếu đi sự lắng nghe, soi xét bản thân, sẵn sàng làm những việc trái đạo lý.
Đó không chỉ là những sai phạm mang tính cá nhân mà còn phản ánh lỗ hổng trong công tác kiểm soát quyền lực và rèn luyện đạo đức cán bộ.
Tham khảo: 5 đức cần có làm gia tăng phú quý mà người xưa luôn nhắc nhở
Tham khảo: 5 đức cần có làm gia tăng phú quý mà người xưa luôn nhắc nhở
Đạo cao thì an quyền cao thì nguy |
2. Con người phải đề cao đạo đức
Bao đời nay, thứ mọi người thầm ao ước đó là địa vị, quyền uy vì điều đó mới tạo chúng ta cảm giác là người thành công, rằng cuộc đời mình mới rực rỡ.
Thế nhưng có thể thấy, theo lời khuyên này của cổ nhân Đạo cao thì an quyền cao thì nguy cho chúng ta thấy việc chú trọng tu dưỡng đạo đức thay vì chỉ chạy theo danh vọng, quyền lực mới là điều nên làm.
Một trong những biện pháp quan trọng nhất để phòng tránh bị cuốn theo vòng xoáy quyền lực mua chuộc nhân cách là giáo dục đạo đức. Người sống mà lấy đạo đức làm trọng thì trong hoàn cảnh nào cũng cảm thấy bình an. Nhất là người có quyền có đạo đức, tâm an thì cả xã hội cũng được hưởng lợi.
Cổ nhân nhắc nhở: “Trời có đạo thì nhật nguyệt rõ ràng. Người có đạo thì xã hội bình an”. Đạo đức hay luân lý đạo đức không chỉ là cái gốc của làm người, mà còn là nguyên tắc của việc “trị quốc an thiên hạ”.
Con người đề cao đạo đức thì tâm mới thực sự an, có quyền lực trong tay mà không tập trung vào đạo đức thì khó mà an lòng.
Đạo đức của một người không tự nhiên sinh ra đã có, đó là kết quả của một quá trình giáo dục và rèn luyện lâu dài.
Người xưa cho rằng "thanh tâm quả dục" - biết giảm bớt tham vọng, dục vọng cá nhân, sống đơn giản thì ít phải lo âu, đề phòng, cuộc sống tự nhiên trở nên tự tại.mới là cảnh giới tinh thần cao thượng.
Nhân cách là tổng hòa các phẩm chất xã hội, được cá nhân lĩnh hội trong hoạt động và giao tiếp, phản ánh giá trị xã hội của cá nhân đó trong cộng đồng. Một người có nhân cách tốt là người biết đối xử với người khác bằng sự tôn trọng, công bằng, không tham lam và luôn vì lợi ích chung.
Đạo đức cần rèn giũa mỗi ngày và khi có nội lực mạnh, có tư duy độc lập, có lòng tự trọng và trách nhiệm, sẽ có đủ bản lĩnh để không bị lầm đường lạc lối.
Khổng Tử từng nói: Quân quân, thần thần, phụ phụ, tử tử (tạm dịch: vua phải ra vua, quan phải ra quan, cha phải ra cha, con phải ra con).
Mỗi cá nhân tập trung làm tốt trách nhiệm ở địa vị của mình thì, Vua mà không làm trách nhiệm của vua, thì không phải là vua. Quan mà không làm trách nhiệm của quan, thì thật đáng trách.
Thế nhưng có thể thấy, theo lời khuyên này của cổ nhân Đạo cao thì an quyền cao thì nguy cho chúng ta thấy việc chú trọng tu dưỡng đạo đức thay vì chỉ chạy theo danh vọng, quyền lực mới là điều nên làm.
Một trong những biện pháp quan trọng nhất để phòng tránh bị cuốn theo vòng xoáy quyền lực mua chuộc nhân cách là giáo dục đạo đức. Người sống mà lấy đạo đức làm trọng thì trong hoàn cảnh nào cũng cảm thấy bình an. Nhất là người có quyền có đạo đức, tâm an thì cả xã hội cũng được hưởng lợi.
Cổ nhân nhắc nhở: “Trời có đạo thì nhật nguyệt rõ ràng. Người có đạo thì xã hội bình an”. Đạo đức hay luân lý đạo đức không chỉ là cái gốc của làm người, mà còn là nguyên tắc của việc “trị quốc an thiên hạ”.
Con người đề cao đạo đức thì tâm mới thực sự an, có quyền lực trong tay mà không tập trung vào đạo đức thì khó mà an lòng.
Đạo đức của một người không tự nhiên sinh ra đã có, đó là kết quả của một quá trình giáo dục và rèn luyện lâu dài.
Người xưa cho rằng "thanh tâm quả dục" - biết giảm bớt tham vọng, dục vọng cá nhân, sống đơn giản thì ít phải lo âu, đề phòng, cuộc sống tự nhiên trở nên tự tại.mới là cảnh giới tinh thần cao thượng.
Nhân cách là tổng hòa các phẩm chất xã hội, được cá nhân lĩnh hội trong hoạt động và giao tiếp, phản ánh giá trị xã hội của cá nhân đó trong cộng đồng. Một người có nhân cách tốt là người biết đối xử với người khác bằng sự tôn trọng, công bằng, không tham lam và luôn vì lợi ích chung.
Đạo đức cần rèn giũa mỗi ngày và khi có nội lực mạnh, có tư duy độc lập, có lòng tự trọng và trách nhiệm, sẽ có đủ bản lĩnh để không bị lầm đường lạc lối.
Khổng Tử từng nói: Quân quân, thần thần, phụ phụ, tử tử (tạm dịch: vua phải ra vua, quan phải ra quan, cha phải ra cha, con phải ra con).
Mỗi cá nhân tập trung làm tốt trách nhiệm ở địa vị của mình thì, Vua mà không làm trách nhiệm của vua, thì không phải là vua. Quan mà không làm trách nhiệm của quan, thì thật đáng trách.
Trong sách Mạnh Tử còn viết: “Vua xem bề tôi như tay chân, thì bề tôi xem vua như bụng như lòng. Vua xem bề tôi như chó ngựa, thì bề tôi xem vua như người lạ trong nước. Vua xem bề tôi như đất như cỏ, thì bề tôi xem vua như giặc như thù.” Mạnh Tử còn nói: “Dân là quý, thứ đến là xã tắc, vua là khinh”.
Từ ngôn từ mà xét thì Khổng Tử đặt yêu cầu nặng cho quân vương hơn, nhấn mạnh trước tiên đến quân vương, yêu cầu phải hiểu lễ nghĩa, phải có đức độ.